De PPWR is geen papieren tijger; hij bijt echt

De Packaging and Packaging Waste Regulation, de PPWR, bestaat sinds 2025 en wordt ‘in algemene zin’ per 12 augustus aanstaande toegepast. Op 13 augustus zal er heus niet meteen een controleur van ILT voor de deur staan, om te checken of de verpakkingsdocumentatie op orde is. Toch blijft het opletten.

Productwetgeving

Waar veel bedrijven zich op verkijken, is dat de PPWR niet alleen een ‘duurzaamheidsafspraak’ is, maar ook echte productwetgeving – inclusief handhaving en sanctionering.

Lidstaten moeten bijvoorbeeld bevoegde handhavingsinstanties aanwijzen. Denkbaar is dat zo’n instantie eerst naar het laagst hangende fruit grijpt: ontbrekende of gebrekkige documentatie, een gebrekkige herleidbaarheid van verpakking of verantwoordelijke onderneming en een check op de ‘Declaration of Conformity’.

Handhaving en sanctionering

Is daarvan iets niet op orde, dan is de EU vrij concreet over de sanctie: in geval van een zgn. ‘non-compliance’ krijgt de overtreder eerst de kans om te corrigeren. Als het probleem blijft bestaan kan dat uitmonden in een verbod om de verpakking op de markt te brengen. Zelfs gedwongen terugtrekking uit de markt is dan een mogelijkheid. Voor verpakkingsfabrikanten, retailers of fulfilmentbedrijven is het allemaal ingrijpender dan alleen een boete.

Wie is de controleur?

Het zal niet de EU zijn, die de sanctie oplegt. De lidstaten mogen namelijk hun eigen sanctieregels bedenken, zolang ze maar ‘effectief, evenredig en afschrikkend’ zijn. Overigens hoeft dat pas uiterlijk 12 februari 2027 geregeld te zijn.

Er zijn concrete aanwijzingen dat het geen theorie is. Zo heeft de Europese Commissie al een officiële implementatiepagina aangemaakt waarop lidstaten hun bevoegde nationale autoriteiten voor de PPWR kunnen aanmelden. Voor Nederland staan daar al de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en Rijkswaterstaat.

Ongelijk speelveld

Doordat lidstaten zelf aan de gang mogen met de intensiteit van handhaving en sanctionering, is de kans groot dat er straks per lidstaat verschillen zijn. Dat levert een ongelijk Europees speelveld op. Harmonisering, een onderliggende doelstelling van de PPWR, raakt dan juist weer uit zicht.

Administratief gedoe

Hoe dan ook zal de handhaving vooral bedrijven raken waar de verpakkingsdocumentatie rammelt. De straf zal in eerste instantie vooral bureaucratisch zijn: er wordt om extra stukken gevraagd, er komen correctieverzoeken, heel veel correspondentie en eventueel een tijdelijke restrictie op de markttoegang voor het betreffende product. Het kan allemaal flink verstorend zijn, voor de bedrijfsvoering.

Import nog lastiger

Bij ingevoerde goederen is het controlerisico groter. De douaneautoriteiten mogen op basis van de PPWR en het EU-markttoezichtkader goederen selecteren en de verpakking laten toetsen. Zij kunnen de doorgang desnoods meteen opschorten en - bij een geconstateerde non-compliance - de vrijgave weigeren.

Niet-EU-bedrijven die rechtstreeks naar EU-consumenten verzenden, moeten bovendien een gemachtigde vertegenwoordiger binnen de Europese Unie aanstellen. Het is een nieuwe verplichting die opeens de vraag stelt: wie is de ‘verantwoordelijke marktdeelnemer’? Is dat het Chinese platform, de dropshipper of de kleine handelaar erachter?

Geluiden uit de markt

Internationale advocatenkantoren, consultancy- en verpakkingsbedrijven schetsen allemaal ongeveer hetzelfde risicobeeld. Ze bevestigen dat lidstaten ‘effectieve, evenredige en afschrikkende’ sancties moeten vaststellen; tevens wordt er aan herinnerd dat lidstaten deze sancties in nationaal recht moeten opnemen. Voor bedrijven bestaan de risico’s onder meer uit boetes en restricties op markttoegang; 

Automatiseerder SAP stelt dat het vooral draait om auditeerbare data, en dat producten zonder ‘bewijs’ mogelijk niet op de EU-markt mogen komen. Ook Osapiens schrijft dat bedrijven vanaf 12 augustus 2026 onder meer technische documentatie, de Declaration of Conformity en correcte labeling moeten kunnen overleggen. Ook waarschuwt het bedrijf ervoor dat controleautoriteiten die documentatie op elk moment kunnen opvragen.