Online food gaat fysieke winkels pijn doen

Hoewel de stormachtige groei van online levensmiddelen afvlakt, blijft dat kanaal in Europa harder groeien dan ‘de markt’. In Nederland mogelijk zelfs richting  de 10 procent marktaandeel. Volgens RaboResearch gaat dat ten koste van het fysieke kanaal. ‘Online food’ kan hier en daar dus wat supermarktvestigingen laten sneuvelen.

Nederland naar 10% marktaandeel

Ook al ligt het groeitempo lager dan in het vorige decennium, de online foodomzet groeit naar verwachting nog steeds sneller dan de markt als geheel. In een toelichting voorspelt RaboResearch dat de online levensmiddelenbestellingen in Nederland binnen enkele jaren zelfs doorgroeien naar ‘rond de 10%’ marktaandeel. Dat is steviger geformuleerd dan in de onderliggende Engelstalige RaboResearch-studie, met de titel The coming of age of online grocery in Europe. Zoals de titel al aangeeft is die studie vooral ‘Europees’ en de voorspellingen worden wat algemener geformuleerd. Europees gezien blijft de fysieke winkel in die studie dominant en wordt online vooral neergezet als een blijvende, groeiende aanvulling.

De toelichting is dus scherper: online food zou in Nederland drie tot vier keer sneller kunnen groeien dan de foodmarkt als geheel. En mede daardoor zullen fysieke supermarkten moeten inleveren.

Nederland in de kopgroep

De verschillen binnen Europa zijn groot. In de UK, Frankrijk en Nederland is online food een serieus kanaal. Het marktaandeel loopt daar, volgens RaboResearch, grofweg uiteen van 4 tot 9 procent. In Duitsland, Spanje en Italië ligt dat aandeel lager, rond de 2 tot 3 procent.

De Engelstalige studie noemt Nederland expliciet als een relatief volwassen online markt; ons online foodaandeel wordt ingeschat op 6,2 procent van de totale foodsales – dus van alle supermarkten, pure players en tussenvormen bij elkaar.

Kostbare operatie

Dat online in Nederland een marktaandeel van 10% kan groeien, is een beredeneerbare voorspelling. Helaas betekent ‘meer marktaandeel’ vooral ‘meer omzet’. Niet automatisch ook ‘meer winst’. Het bezorgen van levensmiddelen is nu eenmaal letterlijk een kostbare zaak. Het zijn geconditioneerde ketens (vaak gekoeld en diepvries) met een dure fulfilment, foutgevoelige bezorgvensters, derving, schaars personeel, investeringen in technologie, hoge afschrijvingen en exceptionele klantverwachtingen. Dat laat zich niet zo goedkoop organiseren als een extra metertje schapruimte in de winkel.

Opties voor winstverbetering

Daarom is tot nu toe de winstgevendheid van de online foodactiviteiten beperkt gebleven, zelfs bij grote en ervaren spelers. De Engelstalige RaboResearch-studie wijst erop dat zulke spelers EBITDA-positief of lokaal winstgevend kunnen zijn, maar op groepsniveau of netto nog steeds verlieslatend.

Om het tij te keren zijn schaal en leverdichtheid voorwaarden. Meer orders helpen om vaste kosten te spreiden en bezorgroutes efficiënter te maken. Anderzijds zal schaalvergroting ook weer om nieuwe, extra investeringen vragen.

Daarnaast noemt RaboResearch nog een paar routes om de winstgevendheid te vergroten: bestaande capaciteit beter benutten, pragmatisch investeren in technologie, realistische bezorgtarieven rekenen, nauwer samenwerken met leveranciers (ook verpakkingspartners!) en click-and-collect stimuleren. Het zijn geen wondermiddelen; het zijn vooral manieren om een moeilijk model iets minder moeilijk te maken.

Marktsanering

De vraag is dus of aanbieders er überhaupt structureel geld mee gaan verdienen. Voor sommige spelers zal een eigen online levensmiddelenkanaal simpelweg een brug te ver zijn. Stoppen is dan, volgens RaboResearch, rationeler dan doormodderen. Als reddingsboei wordt nog een samenwerking met bezorgplatforms als Uber Eats of Deliveroo geopperd.

De online markt is al erg geconcentreerd bij een handvol spelers. Niet alleen in Nederland, maar in heel Europa is dat zo. Dat zal volgens Rabo verder verdichten. Het wordt een verdringingsmarkt. In de toelichting wordt gesproken over ‘twee, misschien drie partijen per land’ die uiteindelijk het gros van de online levensmiddelenbestellingen gaan bezorgen.