Enorme stortvloed aan pakketjes niet te controleren

Nederlandse toezichthouders hebben alarm geslagen over de oncontroleerbare stroom pakketjes uit Chinese webshops zoals Temu en Shein. De explosieve groei van deze webshops heeft geleid tot een situatie waarin de controle op de veiligheid en duurzaamheid van de producten "onmogelijk" is geworden, zo stellen toezichthouders in een recent gesprek met Kamerleden.

De cijfers zijn opmerkelijk: gemiddeld arriveren er 1200 individuele pakketjes per minuut vanuit buiten de Europese Unie in Nederland, wat neerkomt op meer dan 1,7 miljoen pakketjes per dag. Deze enorme aantallen, en de voortdurende groei ervan, maken het voor de douane, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vrijwel onmogelijk om alle zendingen te controleren.

De verschuiving van bulkzendingen naar individuele pakketjes heeft de situatie verder gecompliceerd. "Ook koelkasten komen nu rechtstreeks uit China," zegt Mattheus Wassenaar, inspecteur-generaal bij de ILT tegenover de NOS. "De gevaarlijke producten eruit pikken is zoeken naar een speld in een hooiberg." Deze verandering in verzendmethoden, gedreven door het vermijden van importheffingen voor bestellingen onder de 150 euro, heeft Nederland, met zijn belangrijke doorvoerfunctie via de Rotterdamse haven, tot een knooppunt gemaakt voor deze pakketjes.

Een ander groot probleem is de ongrijpbaarheid van de grote Aziatische webshops. Omdat zij geen vertegenwoordiger in de Europese Unie hebben, zijn ze moeilijk aansprakelijk te stellen voor de producten die zij verkopen. De toezichthouders pleiten daarom voor een verplichte vertegenwoordiger op Europees niveau. "In zekere zin is dit een handelsoorlog," stelt Wassenaar. "Er worden producten binnengebracht die niet aan de regels voldoen. Het bedrijfsleven hier heeft daardoor een groot concurrentienadeel."

De risico's zijn aanzienlijk. Uit een eerdere steekproef bleek dat 85 tot 95 procent van de producten van Shein, AliExpress en Temu niet aan de Europese regels voldoen. Het gaat hierbij om producten met losse onderdelen die verstikkingsgevaar opleveren, elektronica die brand kan veroorzaken, en producten die verboden stoffen zoals lood bevatten.

De Europese Commissie heeft inmiddels aangekondigd maatregelen te willen nemen, waaronder het herinvoeren van importheffingen voor bestellingen onder de 150 euro en het uitvoeren van onderzoeken naar Shein en Temu. Toch zijn de toezichthouders sceptisch over de haalbaarheid van een volledige ban op deze goedkope producten. "Als Shein op zwart gaat, komt er gewoon weer een nieuwe versie van die site," voorspelt Wassenaar. De uitdaging voor de toezichthouders blijft dus enorm.