AliExpress deed z’n huiswerk niet: 550 miljoen boete

Na Temu pakt Brussel nu AliExpress aan. Maar helpt het ook? Dat valt te betwijfelen. De Chinese platforms hebben hun antwoord allang bedacht.

AliExpress krijgt de hoogste boete die ooit op grond van de Digital Services Act (DSA) is uitgedeeld. Niet vanwege onveilige stekkers of schadelijke cosmetica, maar omdat het interne controlesysteem van de marktplaats structureel tekortschiet.

Geen beterschap

De Europese Commissie heeft AliExpress een boete van 550 miljoen euro opgelegd omdat het compliancesysteem achter de marktplaats niet goed functioneerde. En dat over een langere periode.

De Commissie begon haar onderzoek al in maart 2024. In juni 2025 was het voorlopige oordeel dat AliExpress niet alle risico’s serieus nam. AliExpress beloofde beterschap, maar dat bleef uit. Daarom volgt nu de boete.

Lekkende emmer

Volgens de Europese Commissie heeft het Chinese platform de risico’s van illegale, onveilige en nagemaakte producten onvoldoende onderzocht. Vervolgens heeft het bedrijf ook nog eens te weinig gedaan om die producten van de Europese marktplaats te weren.

Daardoor bleven verdachte producten na ontdekking te lang online staan en konden gestrafte verkopers actief blijven. Ondertussen brachten de aanbevelings- en advertentiesystemen van AliExpress de verdachte producten ‘gewoon’ onder de aandacht van miljoenen consumenten.

Twee keer fout

In feite gaat het om een gecombineerde boete. Artikel 34 van de DSA verplicht zeer grote platforms om jaarlijks zorgvuldig te onderzoeken welke systeemrisico’s hun diensten veroorzaken. Artikel 35 verplicht ze vervolgens om doeltreffende maatregelen te nemen om die risico’s te beperken.

Bij AliExpress ging het dus op beide punten fout en dat werd met respectievelijk 110 en 440 miljoen ‘beloond’.

Interne controlesysteem

De Europese Commissie zag legio organisatorische verbeterpunten. De kern daarvan is dat het Chinese platform wel weet hoeveel producten en verkopers het toelaat, maar dat het de controle daarop niet op dezelfde schaal organiseert. Zo zou AliExpress te weinig mensen beschikbaar hebben om producten te checken. Medewerkers kregen soms maar tien tot twintig seconden, om te beoordelen of een aanbieding mogelijk illegaal of onveilig was. De gevolgen waren zichtbaar. Niet-conforme producten bleven soms nog weken online, zelfs nadat ze waren ontdekt.

Omvang is geen excuus

Volgens Eurocommissaris Henna Virkkunen had AliExpress vorig jaar ongeveer 193 miljoen Europese gebruikers. Dat is meer dan bij Shein of Temu. In Reuters rekent Virkkunen voor dat daarmee één op de vijf Europeanen maandelijks iets bij een van deze drie platforms koopt.

Virkkunen stelt dat AliExpress zich niet achter de enorme hoeveelheid producten en verkopers kan verschuilen. “Omvang is geen excuus. Risico’s moeten systematisch worden geïdentificeerd en aangepakt, zodat consumenten veilig online kunnen winkelen.”

Nog meer straf?

AliExpress moet uiterlijk 20 oktober met een actieplan komen. Daarin moet het bedrijf uitleggen hoe het de tekortkomingen gaat aanpakken. Maar het is niet voldoende om een beleidsstuk met keurige voornemens naar Brussel te sturen. Volgens artikel 75 van de DSA hoort bij het hersteltraject een onafhankelijke audit. AliExpress moet de Europese Commissie dus in staat stellen om te controleren, bijvoorbeeld via inzage in relevante data en systemen.

Indien AliExpress alsnog geen deugdelijk plan indient, of de daaruit voortvloeiende verbeterpunten niet opvolgt, kan de Commissie een dwangsom opleggen. Die kan oplopen tot 5 procent van de gemiddelde wereldwijde (!) dagomzet, voor iedere dag dat het platform in gebreke blijft. In het uiterste geval kan de toegang tot een platform tijdelijk worden beperkt.

AliExpress: boete buiten proportie

AliExpress ontkent niet dat er illegale of onveilige producten op de marktplaats zijn gevonden. Wel noemt het bedrijf de boete disproportioneel en zegt het juist aanzienlijk te hebben geïnvesteerd in risicoanalyses, productveiligheid en consumentenbescherming. De sanctie zou volgens het platform daar onvoldoende rekening mee houden. Volgens Reuters gaat AliExpress beroep aantekenen. Ook zegt het bedrijf: “We bekijken de beslissing zorgvuldig en overwegen alle beschikbare mogelijkheden.”

Zwaarder dan Temu

De zaak lijkt op die van Temu. Dat platform kreeg in mei een boete van 200 miljoen euro. Bij mysteryshopping bleek een groot deel van de geselecteerde producten (opladers en babyspeeltjes) niet aan de veiligheidseisen te voldoen.

Bij AliExpress gaat het niet alleen om de producten an sich. AliExpress wordt vooral verweten dat de achterliggende organisatie zélf niet deugt. Daarom weegt de AliExpress-zaak zwaarder.

Helpt een boete?

De boete van 550 miljoen euro blijft onder 1 procent van de wereldwijde jaaromzet van Alibaba, de ‘moeder’ van AliExpress. Het boetebedrag vormt dus geen existentiële bedreiging.

Officieel draait de Europese aanpak om consumentenveiligheid en een gelijk speelveld. Maar feitelijk is de strategie van de Europese Commissie gericht op het frustreren van het Chinese businessmodel. Dat doet de EU door het stapelen van een enorme hoeveelheid maatregelen, die de Chinese platforms in de praktijk harder raken dan de Europese.

Daardoor worden de kosten van de administratieve maatregelen die vooral de Chinese platforms moeten nemen, steeds hoger. Ook AliExpress zal dan meer moeten investeren in controleurs, productdocumentatie, verkopersidentificatie en Europese compliance. Dat zal allemaal verrekend worden in de productprijzen, waardoor de aantrekkelijkheid afneemt - en de tsunami ook, is zo’n beetje de EU-denkrichting.

Chinese reacties

Vooralsnog wordt de boete voor AliExpress in de Chinese berichtgeving niet als een politieke of economische aanval gepresenteerd. Hierbij moet worden aangetekend dat de staatsmedia nog niet inhoudelijk hebben gereageerd. Dat is opvallend, omdat Global Times eerdere Europese maatregelen tegen Chinese pakketstromen wel snel als protectionistisch en nadelig voor Europese consumenten presenteerde.

De Chinese vakmedia volgen grotendeels de lezing van de Europese Commissie. De technologiesite cnBeta bijvoorbeeld, spreekt van een ongekende ingreep van de toezichthouder en een grote compliance-crisis voor AliExpress. Phoenix Technology brengt het onder de duidelijke (maar foutieve) kop dat AliExpress wegens de verkoop van illegale producten zwaar door de EU is bestraft.

Paradox

Interessanter is wat Chinese vakmedia over het cumulatieve Europese maatregelenpakket schrijven. De oplossing die Chinese platforms zien is bulkimport, Europese voorraden en lokale fulfilment. Zo leunt AliExpress al op de Europese infrastructuur van Cainiao. En het Chinese logistieke medium Logclub schrijft dat Europese magazijnen niet langer een aanvulling zijn op de rechtstreekse verzending vanuit China, maar steeds meer de belangrijkste route naar de consument worden.

Europa probeert dus het Chinese verzendmodel af te remmen, maar dwingt de Chinese platforms daarmee onbedoeld om Europees te worden. De platforms richtten al Europese rechtspersonen op (AliExpress heeft zijn Europese hoofdvestiging in Nederland geregistreerd), ze bouwen eigen warehouses, kiezen hun eigen logistieke partners en op den duur richten ze eigen last mile-vloten in. De Europese merchants komen dan vanzelf. Dus de vraag is: hoe blij moeten bol, Kaufland, Allegro en al die andere Europese marktplaatsen zijn met de strategie van Brussel?

De Europese regelgeving maakt de Chinese platforms beter controleerbaar, maar de kans dat ze daardoor verdwijnen, is minimaal. Waarschijnlijker is dat de platforms hun huiswerk beter gaan doen - om vervolgens vanaf het EU-grondgebied nog harder te concurreren.