Stroom is de nieuwe vestigingsfactor voor DC’s

Netcongestie wordt een steeds groter probleem voor logistieke bedrijven en distributiecentra. Een nieuw voorbeeld kwam deze week naar buiten. Volgens Logistiek.nl loopt Zeeman tijdens de mechanisatie van zijn distributiecentrum in Alphen aan den Rijn vertraging op, doordat een zwaardere stroomaansluiting niet tijdig beschikbaar is.

Netbeheerder Liander verwacht bovendien dat de congestie in het gebied rond Alphen nog jarenlang kan aanhouden, mogelijk tot 2035. Wat Zeeman overkomt, zal dus nog veel meer logistieke bedrijven treffen. En niet alleen in de regio Alphen.

Wat speelt er?

Logistieke bedrijven hebben veel stroom nodig. Voor automatisering, robots, klimaatinstallaties, koel- en vriescellen en het laden van elektrische heftrucks. En de vrachtwagenheffing versnelt de elektrificatie van het wagenpark. Daarvoor zijn laadpleinen nodig, met enorme vermogens.

Deze ontwikkeling vraagt  om stroom, en steeds meer. De gemeente Alphen doet er nog een schepje bovenop: vanaf 1 januari 2027 wordt er een zero-emissiezone ingevoerd. Dit zal nog meer ondernemers dwingen om hun dieselbusjes en -vrachtwagens te vervangen door elektrische.

Gelukkig worden bedrijven op industrieparken uitgerust met zonnepanelen. Hoewel, gelukkig? Dit levert  namelijk nog méér stroom, aan datzelfde net.

Congestie

De capaciteit van het net onder zo’n bedrijventerrein wordt dus van twee kanten belast: door de grotere vraag en door het grotere aanbod. Maar omdat vraag en aanbod niet op hetzelfde moment plaatsvinden, loopt het ‘niet lekker door’ en ontstaat er ophoping of filevorming: congestie. 

En dat zal vaker voorkomen, omdat het elektriciteitsnet rond Alphen feitelijk al vol zit. De cijfers zijn behoorlijk stevig. Voor een deel van het Alphense netgebied is volgens recente analyses circa 74 MW aan transportcapaciteit aangevraagd, terwijl slechts 36 MW beschikbaar is. Er zou een tekort van ongeveer 38 MW zijn.

Volgens Liander zal deze situatie mogelijk nog tot 2035 voortduren. Logistieke bedrijven kunnen dus eigenlijk niet meer ‘zomaar’ uitbreiden, zoals Zeeman merkte. 

Regioprobleem

De alarmfase komt niet uit de lucht vallen. Bijna dagelijks roept een netbeheerder of een overheid op tot urgentie. Voor de regio Alphen werd er in november 2023 al stevig gewaarschuwd: “In de hele regio Holland Rijnland zit het elektriciteitsnet vol.” Een paar voorbeelden:

• Steekterpoort - Hier zit onder meer het sorteer- en distributiecentrum van PostNL. Logistiek.nl noemt PostNL als geraakt bedrijf;
• Rijnhaven / Molenwetering / Hoorn-West - Dit zijn klassieke Alphense bedrijventerreinen met veel bedrijfs- en logistieke activiteit;
• Alphen-West-netgebied - Dit is waarschijnlijk het belangrijkste energiegebied: gemeentelijke stukken zeggen dat daar “zeer beperkt tot geen transportcapaciteit” is voor nieuwe grootverbruikers. 

Wachtlijst

Aanvragers van nieuwe aansluitingen of verzwaringen komen op een wachtlijst. Volgens Alliander staan er in de regio Alphen momenteel 73 aanvragers op de lijst, waarvan 56 voor extra afnamecapaciteit en 17 voor teruglevering.

Welke bedrijven erop staan, is vertrouwelijk. Wel kan bij elke netbeheerder het aantal aanvragers gecheckt worden. Ook kan per provincie de netcapaciteit bekeken worden. En dat kan zelfs op postcode. 

Voor de wachtlijst geldt overigens niet: wie het eerst komt, het eerst maalt. Ook de bedrijfsgrootte is niet relevant. De prioritering houdt rekening met het maatschappelijk  belang: ziekenhuizen en andere instellingen krijgen dus voorrang.

Welke hotspots lopen tegen hetzelfde probleem aan?

Dat antwoord is kort: de meeste. De combinatie van factoren die Alphen parten speelt, komt voor in bijna alle logistieke regio's. Tilburg-Waalwijk, West-Brabant, Venlo-Venray, Rivierenland, de A12-corridor en Rotterdam bijvoorbeeld, zijn gebieden waar de vraag naar elektriciteit explosief groeit. Niet alleen door logistiek, maar ook door industrie en woningbouw.

Onderzoek van Savills liet zien dat 66,4 procent van alle Nederlandse logistieke panden zich in een gebied bevindt met afnamecongestie. Bijna de helft van de panden ligt zelfs in een gebied met zowel afname- als teruglevercongestie.

Oplossingen

In de Alphense actieagenda worden suggesties aangedragen. De gemeente presenteert het echter als een systeemprobleem, waardoor de suggesties blijven hangen in ambtelijke, theoretische adviezen. ‘Er moet netbewust geladen worden’, ‘energiehubs stimuleren’ en ‘bedrijven moeten slimmer plannen, laden en samenwerken’. Een meer verstandige richting zou zijn: regie pakken, en zorgen voor goede voorwaarden en faciliteiten zodat de bedrijven samen aan één tafel gaan zitten. 

Enexis komt wel met concrete tips. Ook energie-expert Dennis van der Meij doet dat. Van der Meij biedt hands-on oplossingen. In essentie zijn ze simpel, maar onbekend bij veel warehousemanagers. Het kan dus geen kwaad om Van der Meij eens uit te nodigen, hij komt graag. 

De kern in Van der Meijs aanpak is: ‘Check je ATO, ga meten en denk aan je OMA’. Oftewel: kijk eerst naar je aansluit- en transportovereenkomst (ATO), meet je echte verbruik en optimaliseer zoveel mogelijk achter de meter (OMA). Veel bedrijven weten volgens Van der Meij eigenlijk helemaal niet wat er precies in hun ATO staat. Daardoor vragen ze te snel een te zware aansluiting aan, terwijl ze hun bestaande capaciteit nog niet eens optimaal benutten.

Spreiding

Al met al is het des te vreemder dat veel logistieke bedrijven nog steeds kiezen voor centralisatie, volume en ‘handige’ locatie. Het maakt kwetsbaar bij congestie, stroomuitval of andere netwerkstoringen. Ook het personeelsprobleem wordt daardoor groter. Door bij elkaar te gaan zitten, moet iedereen in dezelfde vijver vissen. Er zijn dus argumenten te vinden voor kleinere, decentrale DC’s. Waarvan de locatie dan niet meer wordt bepaald door - bijvoorbeeld- de nabijheid van snelwegen, maar door de congestiekaart of een goed gesprek met de netbeheerder. ‘Stroom’ zou zomaar eens de nieuwe vestigingsfactor kunnen worden.