Pakketje naar het buitenland sturen? Universitaire opleiding gewenst

De PPWR werpt enorme drempels op. Een grote webshop of een platform kan specialisten inzetten. Maar wat betekent het voor Theemutsenkoning.com?

Sinds gisteren is de PPWR algemeen van toepassing. Deze Europese verordening, ook wel ‘de verpakkingswet’ genoemd, stelt eisen aan de verpakkingen die webshops gebruiken. Ook de verantwoordelijkheid voor het verpakkingsafval valt eronder. Zelfs als dat afval door een buitenlandse webshopklant in de buitenlandse vuilnisbak gekieperd wordt.

Doemscenario’s

In RTL Z zegt webshopondernemer Dave Verzijl: "Zo moet je per land aangeven hoeveel en welk verpakkingsmateriaal je gebruikt." Op zijn eigen site schrijft Verzijl: "Voor kleine webshops is de uitvoering simpelweg onbetaalbaar."

In NRC wees een andere ondernemer op een praktisch probleem: “Je moet aangeven hoeveel verpakkingsmateriaal je hebt gebruikt en waar het vandaan komt. Maar dat kan ik moeilijk doen met de tweedehands dozen die ik van straat heb gevist.” 

NRC stelt in het artikel dat kleine webwinkeliers zich in ieder land apart moeten registreren. En Dave Verzijl spreekt in RTL Z de vrees uit dat het in sommige landen zelfs verplicht zou zijn om er een vertegenwoordiger in te huren.

In elk land een dossier neerleggen?

Het is een “gigantische administratieplicht”, zegt UT-hoogleraar Roland ten Klooster in BNR. Bedrijven moeten voor iedere verpakking een conformiteitsverklaring hebben. “Je moet dus een dossier opbouwen om te kunnen aangeven waaruit de verpakking bestaat en welke elementen en componenten erin zitten”, zegt Ten Klooster.

Daarnaast wijst BNR op een tweede verplichting: de EPR-registratie per bestemmingsland. Dat zou volgens BNR betekenen dat webshops die een pakketje naar het buitenland sturen, de verpakking daarvan in het betreffende land moeten registreren. Maar dat is wel erg algemeen geformuleerd: of een webshop daar daadwerkelijk als ‘producent’ geldt en welke registratie- en rapportage-verplichtingen vervolgens van toepassing zijn, hangt af van haar rol en de uitvoering in het betreffende land.

Lokale gemachtigde

Dat kleine webshops er last van kunnen krijgen, is feitelijk juist. Artikel 45, lid 3 van de PPWR bepaalt dat een ‘producent’ die rechtstreeks aan eindgebruikers in een andere EU-lidstaat verkoopt daar ‘een gemachtigde’ voor zijn producentenverantwoordelijkheid moet aanwijzen. 

De typische PPWR-term ‘producent’ is relevant. Bedoeld wordt de fabrikant, importeur of ‘distributeur’ die een verpakking of verpakt product voor het eerst in een bepaalde lidstaat beschikbaar stelt, of die vanuit een andere lidstaat rechtstreeks aan een eindgebruiker daar verkoopt. ‘Distributeur’ kan dan een retailer zijn, dus ook een webshop. 

In Duitsland al effectief

Duitsland heeft de consequentie van artikel 45 al operationeel gemaakt. De Zentrale Stelle Verpackungsregister schrijft dat buitenlandse bedrijven die rechtstreeks aan Duitse eindgebruikers verkopen vanaf 12 augustus een in Duitsland gevestigde gemachtigde moeten benoemen. De webshop zelf moet bij het Duitse producentenregister LUCID geregistreerd zijn; de gemachtigde neemt vrijwel alle overige EPR-verplichtingen over.

Relativeren

Uit het Duitse voorbeeld volgt niet dat de vertegenwoordigersplicht alleen een Duitse bijzonderheid is. Artikel 45, lid 3 van de PPWR schrijft juist op Europees niveau voor dat een ‘producent’ die vanuit de ene lidstaat rechtstreeks aan eindgebruikers in een andere lidstaat verkoopt, daar in beginsel een gemachtigde voor de producentenverantwoordelijkheid moet aanwijzen. Een Nederlandse webshop die in veel EU-landen verkoopt, kan daardoor met vertegenwoordiging in meerdere landen te maken krijgen.

De praktische uitvoering is echter nog lang niet overal even ver. Duitsland heeft de nieuwe verplichting al operationeel gemaakt, maar in Nederland is het beeld juist minder hard: Verpact heeft voor verzend-, service- en primaire productieverpakkingen tijdelijk op de pauzeknop gedrukt en vraagt bedrijven voor de Nederlandse aangifte voorlopig uit te gaan van de situatie van vóór 12 augustus. Die pauze geldt overigens niet voor de conformiteitsverklaring.

Daarnaast schrijft Verpact dat bedrijven die gevestigd zijn binnen de Europese Unie, in Nederland geen lokale vertegenwoordiger hoeven aan te stellen. “Je kunt je rechtstreeks registreren bij Verpact, ongeacht in welk EU-land je bedrijf is gevestigd. Voor niet-EU-bedrijven gelden andere regels.”

Bovendien hanteert Verpact een aangiftedrempel van 50.000 kilo verpakkingen per jaar - waar veel kleinere webshops ver onder zullen blijven.

Kortom: de hoofdregel over de gemachtigde is Europees, maar de praktische invoering van EPR blijft gekoppeld aan nationale systemen en verloopt voorlopig niet overal op dezelfde manier.

Brussel twijfelt zelf ook

Opmerkelijk is dat de Europese Commissie zelf de vertegenwoordigersplicht eigenlijk ook te heftig vindt. Zij stelde in december al voor om artikel 45, lid 3 tot 1 januari 2035 op te schorten. Althans, voor in de EU gevestigde ‘producenten’. In een toelichting schrijft de Commissie terecht ‘dat het moeten aanwijzen van vertegenwoordigers in andere lidstaten de concurrentiekracht hindert’. Vooral kleinere mkb-bedrijven zullen van een opschorting profiteren, is de logische verwachting van de Commissie.

Helaas is die opschorting nog niet geregeld. Een eerste plenaire behandeling bij het Europees Parlement staat indicatief pas voor oktober gepland. Totdat Parlement en Raad de wijziging aannemen, wat toch verwacht mag worden, blijft de bestaande PPWR-bepaling dus formeel van kracht.

Daarmee belanden de webshops in een merkwaardige tussenfase: feitelijk geldt de verplichting, terwijl de Commissie al heeft voorgesteld om haar langdurig op te schorten.

Wat is wijsheid?

Maak eerst een commerciële afweging. De buitenlandse registratie zelf kan gratis zijn, maar een lokale vertegenwoordiger kan commercieel al snel enkele honderden euro's per land per jaar kosten. Daarbovenop komen nog de gewone EPR- en recyclingkosten. Daarom kan het verstandig zijn om een schifting aan te brengen: misschien alleen naar de commercieel interessante landen verzenden? 

Check intussen ook deze pagina van VMT: “Een aantal 'must reads' voor iedereen die met de PPWR bezig is”. Is er daarna nog twijfel, kijk dan bij Verpact. Die heeft ook een pagina met veelgestelde vragen op zijn website. Nog steeds onduidelijk? Bel een consultant.

Op hoofdlijnen, dus niet volledig, komen de vervolgstappen hierop neer:

Voor iedere webshop

1. Maak een overzicht van alle gebruikte verpakkingen en noteer per verpakking materiaal, gewicht en leverancier. Verpact adviseert precies zo’n systematische administratie.
2. Bepaal per verpakking wie de fabrikant is. Die partij is verantwoordelijk voor de conformiteit en bijbehorende documentatie. De ZSVR geeft hiervoor een praktische beslisroute.
3. Bepaal vervolgens per land wie daar de producent voor de EPR is.
4. Controleer daarna per land de concrete EPR-verplichtingen voor producenten: registratie, rapportage, recyclingbijdragen en eventueel een gemachtigde. Voor Duitsland is die gemachtigde sinds 12 augustus verplicht. 

Speciaal voor webshops met eigen merken

1. Controleer per verpakking of de webshop door het eigen merk of de eigen opdracht zelf ‘fabrikant’ in de zin van de PPWR wordt. Dat een verpakking een merklogo heeft is niet beslissend; relevant is vooral of de webshop de verpakking of het verpakte product onder eigen naam of merk liet ontwerpen of vervaardigen.
2. Is de webshop zelf ‘fabrikant’, dan moet zij zorgen dat technische documentatie en conformiteitsverklaring beschikbaar zijn. Veel gegevens kunnen bij leveranciers worden opgevraagd, maar de juridische verantwoordelijkheid ligt dan bij de webshop.
3. Let op: de webshop kan in sommige landen voor dezelfde verpakking fabrikant én producent zijn. 

Tot slot: verkoop via een marktplaats, of uitbesteding aan een fulfilmentbedrijf, ontslaat een webshop helaas niet van de eigen verantwoordelijkheden.