Gezondere menukeuze door boodschappenbezorging?

Een recent Amerikaans onderzoek trok een interessante conclusie: als consumenten hun boodschappen niet in de winkel doen, maar laten bezorgen, kopen ze vaker groente en fruit. 

Tijdgebrek en beperkte mobiliteit 

Het onderzoek keek naar gezinnen met jonge kinderen die aan een inkomensafhankelijke overheidsregeling meededen. De deelnemers kregen een maandelijks tegoed op een EBT-kaart, een soort betaalkaart waarmee ze voedsel konden kopen bij aangesloten winkels. 

Online kochten de gezinnen met die kaart dus vaker groente en fruit; gezinnen die met de auto snel naar de winkel konden (zo bleek achteraf), deden dat juist minder vaak. De reden zou zijn dat tijdgebrek en beperkte mobiliteit bepalende factoren zijn. Dus niet alleen de prijs, hoewel het om minder draagkrachtigen ging. De onderzoekers erkennen wel dat het om sterke aanwijzingen gaat, niet om hard causaal bewijs. 

Nederland

In Nederland is geen onderzoek bekend dat het verschil tussen zelf halen en laten bezorgen van voedsel onderzocht, en de eventuele relatie met inkomen en menukeuze. 

Wel is er een onderzoek naar 'Boeren voor Buren'. Dat was een (online) korte keten-initiatief dat tegen een lage prijs groente, fruit en kruiden aanbood aan mensen met een beperkt inkomen. Het is onderzocht door het Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen. De conclusie: er leek voor een deel van de klanten een extra positieve invloed te zijn op de groente- en fruitinname. Dus ook hier géén hard bewijs. Verder verschilt het onderzoek van het Amerikaanse omdat de bezorging bij afhaallocaties gebeurde, en niet bij huisadressen.

Ook is er een onderzoek gedaan naar ‘de digitale supermarkt als gezonde keuzeomgeving’. Uit een experiment van Tilburg University bleek dat nudges in een supermarktapp konden leiden tot meer gezonde aankopen dan in de controlegroep. Een Wageningen-onderzoek liet iets vergelijkbaars zien: dat aanbevelingen op een ‘landing page’ van een online supermarkt gezondere keuzes kunnen stimuleren. 

Beide onderzoeken gaan dus over keuzesturing in een online omgeving, niet over het verschil tussen zelf halen en laten bezorgen, laat staan over inkomens.

Engeland en Schotland

In Europa zijn wel onderzoeken gedaan die enigszins vergelijkbaar zijn met het Amerikaanse. De cases die het dichtst in de buurt komen, zijn van het Engelse Iceland Food Club en het Schotse Best Start Foods.

Bij Iceland kunnen klanten boodschappen doen met een prepaid Mastercard, waarop een beperkt rentevrij krediet staat. Net als in de VS-case kan er dan in de winkel én online geshopt worden. De deelnemers verklaarden dat het de dieetkeuze verbeterde en dat voorkomen werd dat kinderen zonder voldoende eten kwamen te zitten.

De Schotse Best Start Foods-card wordt, net als in de VS, ingezet om lage-inkomensgezinnen met jonge kinderen gezonde voeding te laten kopen. Ook deze kaart kan zowel in de winkel als online worden gebruikt. De evaluatie zegt dat de kaart bijdraagt aan een gezonder voedingspatroon, meer maaltijdplanning en minder financiële druk. 

Vervolgonderzoek?

In het Amerikaanse onderzoek ging het vooral om de vraag hoe gezinnen aan verse producten kunnen komen (halen of brengen), en of die ‘logistieke keuze' dan invloed had op het menu. In Nederland, Engeland en Schotland ging het meer over de vraag of ze die producten überhaupt kunnen betalen. 

Voor de stelling dat online besteld en thuisbezorgd eten bijdraagt aan een gezonder menu bij huishoudens met een laag inkomen, is dus nog geen causaal bewijs geleverd. Het Amerikaanse onderzoek kan wel een vertrekpunt zijn voor Europees onderzoek naar die stelling.