AliExpress: China blaft terug, maar bijt nog niet

Het Chinese ministerie reageert met “sterke onvrede” op de megaboete. De Chinese media zijn genuanceerd.

Twee dagen nadat de Europese Commissie een recordboete aan AliExpress uitdeelde, kwam China alsnog met een reactie. China noemde de boete onder meer discriminerend. Maar van concrete Chinese tegenmaatregelen is vooralsnog geen sprake. Sterker nog, de Chinese merchants lezen in hun staatsmedia juist een pragmatische boodschap: doe je huiswerk beter, als je iets wilt verkopen.

Boete

Op 20 juli ontving AliExpress de hoogste DSA-boete die tot nu toe aan een bedrijf was opgelegd. Volgens de Europese Commissie schoot het controlesysteem achter het platform tekort; de risico’s rond mogelijk illegale, onveilige of nagemaakte producten werden kennelijk niet serieus genomen.  

Officiële reactie

Na twee dagen reageerde het Chinese ministerie van Handel. De verklaring van 22 juli benoemde een “sterke onvrede en ernstige bezorgdheid”. Volgens het ministerie gebruikt de Europese Unie het toezicht op onlineplatforms als voorwendsel om digitale barrières op te werpen en de normale bedrijfsvoering van Chinese e-commercebedrijven te beperken. Ook zou Brussel misbruik maken van de ruimte die onduidelijke wettelijke bepalingen bieden.

China dringt erop aan dat Chinese ondernemingen eerlijk en onpartijdig worden behandeld.

In de media

De reactie verscheen vervolgens bij verschillende Chinese staatsmedia. Xinhua bracht de verklaring van het ministerie zo goed als integraal. Daarop nam de financiële website van People’s Daily het Xinhua-bericht weer letterlijk over.

Iedereen doet het fout, dus …

De Global Times maakte ruimte voor een klaagzang. De krant liet de Chinese Europadeskundige Jian Junbo aan het woord. Volgens hem doen Chinese platforms voortdurend aanpassingen om aan de Europese regels te voldoen, maar houdt Brussel daar onvoldoende rekening mee. De problemen die bij AliExpress zijn gevonden, zouden bovendien universeel zijn. Want: grote marktplaatsen hebben nu eenmaal veel verkopers, en dat maakt het in de praktijk onmogelijk om ieder niet-conform product te weren.

Deze ‘verdediging’ gaat evenwel voorbij aan de kern van de zaak. De AliExpress-boete heeft niet zozeer betrekking op ondeugdelijke producten, maar op de meer fundamentele vraag of AliExpress voldoende systemische maatregelen nam om de risico’s te herkennen en te beperken.

Advies: investeer in Europa

China Daily laat drie lijnen zien. De eerste is een kort nieuwsbericht met de officiële regeringskritiek. Een tweede lijn is een hoofdredactioneel commentaar. China Daily plaatst de AliExpress-boete in een veel breder rijtje. De krant noemt onder meer de Europese maatregelen tegen Chinees staal en Chinese autobanden en concludeert dat de EU steeds vaker protectionistisch optreedt.

Maar in een ander verhaal, elders in de krant, werd tegelijkertijd huiswerk voor Chinese merchants opgegeven. Chinese handelaren moeten hun certificaten, testrapporten, energielabels en toestemming voor het gebruik van merken opnieuw controleren, schrijft China Daily. “Compliance is het enige toegangsbewijs tot de Europese markt”, zegt Jiang Han, senior marktanalist bij consultancybureau Pangoal in het artikel. De analist geeft de merchants ook nog een advies mee: ze zouden minder afhankelijk moeten zijn van lage prijzen en meer moeten investeren in eigen merken en “in het opbouwen van een blijvende lokale aanwezigheid”.

Handhaving niet proportioneel

De China Chamber of Commerce to the EU reageert kritisch, maar in voorzichtige bewoordingen. De organisatie erkent het recht van de EU om haar digitale markt te reguleren, maar vraagt om eerlijke, transparante en proportionele handhaving. Daarmee bestrijdt zij de EU-regels zelf dus niet, maar richt zij haar kritiek vooral op de hoogte van de boete en de manier waarop de Commissie de compliance-inspanningen meeweegt.

Ook protest tegen Franse wet

Op dezelfde dag dat het Chinese ministerie van Handel zijn verklaring over AliExpress publiceerde, werd ook de Franse wet tegen ultra-fastfashion alsnog tegen het licht gehouden. Het ministerie wees erop dat Franse overheidsfunctionarissen Shein, Temu en AliExpress tot de belangrijkste doelwitten van de wet zouden hebben bestempeld.

China noemt de Franse wet een "handelsbarrière" die onder het mom van milieu- en duurzaamheidsnormen "uitsluitende maatregelen" invoert die mogelijk in strijd zijn met het non-discriminatiebeginsel van de WTO.

Gaat China bijten?

Intussen blijft een belangrijke vraag onbeantwoord: wat gaat China concreet aan de Europese maatregelen doen?

Peking heeft, voor zover bekend, geen onderzoek, beperking of procedure bij de WTO aangekondigd die rechtstreeks verband houdt met de AliExpress-boete. Wel zegt het Chinese ministerie (in de verklaring van 22 juli) zijn bedrijven te zullen steunen bij het inzetten van juridische middelen en kondigt het “krachtige maatregelen” aan om hun belangen te beschermen. Welke maatregelen dat kunnen zijn, wordt in het midden gelaten.

Ook als het gaat om de Franse ultra-fastfashionwet heeft China nog geen concrete tegenmaatregel aangekondigd. Het ministerie zegt eerst de uitvoeringsregels en de toepassing van de wet te zullen volgen. Wanneer daardoor de rechtmatige belangen van Chinese ondernemingen worden geschaad, zal Peking naar eigen zeggen “noodzakelijke maatregelen nemen om terug te slaan”.

AliExpress zelf overweegt alle beschikbare opties. Kiest het bedrijf voor een juridische procedure, dan wordt dat een actie van AliExpress en geen economische tegenmaatregel van de Chinese staat.

Een bron binnen het bedrijf vertelde aan de South China Morning Post dat AliExpress meer dan tien internationale adviesbureaus heeft ingeschakeld. Die zouden hebben geholpen bij risicoanalyses, handmatige controles, kwaliteitsbewaking en de bestrijding van namaak.

Met die toelichting denkt de bron misschien te onderbouwen dat AliExpress de afgelopen twee jaar wel degelijk fors in Europese compliance heeft geïnvesteerd. Maar aangetekend moet worden dat de bron anoniem is en dat de South China Morning Post eigendom is van Alibaba, het moederbedrijf van AliExpress.