ESPR: EU zet fulfilment aan het werk

In de schaduw van de PPWR wacht nog een administratief monster: de Ecodesign for Sustainable Products Regulation, kortweg ESPR. Het is een verordening waarmee de EU wil voorkomen dat restpartijen of gewone e-commerce retouren (ja, ook die) meteen in de afvalcontainer verdwijnen.

Vanaf 19 juli geldt het verbod voor onverkochte kleding, kledingaccessoires en schoenen. Op termijn kan het naar andere productgroepen uitgebreid worden.

Tijdspad

De ESPR is er eigenlijk al sinds 18 juli 2024; vanaf 19 juli 2025 was er al een plicht om onverkochte of afgedankte goederen te administreren. En 19 juli 2026 is dan de datum waarop het verbod tot vernietiging gaat gelden.

Documenteren, rapporteren én bewijzen

Geen probleem, we sturen het wel naar Afrika – wat vervolgens daar natuurlijk ook voor weer veel gedoe zorgt. Om dit overproduceren en rondpompen tegen te gaan, komt er naast dat verbod ook een rapportageplicht: wie onverkochte consumentengoederen ‘afvoert’ moet het aantal, het gewicht, de reden van afvoer en de bestemming documenteren. Bestemming kan zijn: verwijdering, hergebruik, recycling of  refurbishing/remanufacturing. Ook moet aangetoond worden bij wie die goederen terecht zijn gekomen, en met welk doel. Dus: documenteren, rapporteren én bewijzen.

Vernietiging als het niet anders kan

Om bij het Afrikaanse voorbeeld te blijven: een container ergens naartoe sturen en overgaan tot de orde van de dag mag niet meer. Wat wel mag is ‘doneren’. Donatie is zelfs één van de mogelijke routes die de Europese Commissie expliciet voor ogen heeft. Maar dan nog alleen als er echt geprobeerd wordt om die restanten in Afrika ‘in het economisch verkeer terug te brengen’.

Vernietiging is voor de EU het allerlaatste station. Het mag pas, nadat eerst aantoonbaar is geprobeerd om de restpartij - of de geretourneerde onlinebestelling - een herbestemming te geven.

Voor wie?

De verordening geldt vanaf 19 juli voor ‘grote’ bedrijven en vanaf 2030 voor ‘middelgrote’ bedrijven. Een definitie valt te lezen op Afval Circulair, het Nederlandse overheidsloket voor circulaire regelgeving. In het kort: ‘groot’ begint bij 250 werknemers én een jaaromzet vanaf € 50 miljoen.

Dat lijkt erg groot. Groter dan de meeste Nederlandse bedrijven zijn. Maar helaas. In de eerste plaats kijkt de verordening niet naar rechtsvorm. Ze kan gelden voor holdings, werkmaatschappijen én de (opgetelde) verbindingen. In de tweede plaats telt voor de omvang alles mee, niet alleen kleding. Dus een Action, een Wibra of een HEMA - iedereen van een beetje omvang die óók kleding verkoopt, staat plotseling in de ESPR-schijnwerpers.  

Uiteraard geldt de verordening dan alleen voor restanten en retouren die onder de aangewezen categorie vallen, vooralsnog alleen kleding, accessoires of schoenen. Dus (nog) niet voor verf, pannen of printerinkt.

Wie is verantwoordelijk?

De ESPR geldt voor iedereen die iets in Nederland, of in de EU, ‘op de markt’ brengt. Voorbeeld: als Wibra kleding in Turkije laat maken en dat vervolgens in Nederland verkoopt, dan is de Wibra de partij die hier juridisch aanspreekbaar op de ESPR-verplichtingen. Dat verandert niet als de fulfilment is uitbesteed. Fulfilment krijgt er wel een taak bij - daarover straks meer.

Bij crossborder e-commerce wordt het ingewikkelder. Verkoopt een aanbieder van buiten de EU rechtstreeks aan Nederlandse consumenten, dan moet er ergens in de keten, binnen de EU, een aanspreekbare partij zijn. Als die ontbreekt, kan ook de fulfilmentpartij aangesproken worden.

Consequenties voor fulfilment

Of zo’n fulfilmentpartij nu in- of extern is, dat maakt niet uit. Het fulfilmentcenter is in de praktijk de ketenschakel waar ‘het’ gebeurt, waar de uitvoering van de ESPR in de praktijk kan worden bewezen. Er moet bijvoorbeeld worden vastgelegd wat er met de retouren gebeurt: opnieuw verkoopbaar, beschadigd maar herstelbaar, geschikt voor outlet/donatie, recyclebaar of vernietigen. En dat laatste dus alleen als alle andere mogelijkheden aantoonbaar niet lukken.

Het WMS of het ERP krijgt er een taak bij: compliance. Vooral voor modeartikelen met hoge retourpercentages. Een paar voorbeelden:

• Productdata: dit moet up to date zijn. Artikelcategorie, gewicht, materiaal, status, reden van afvoer en bestemming.
• Sortering: denk aan warehouse-categorieën als A-stock, B-stock, repair, cleaning, repack, outlet, donatie, recycling. 
• Bewijsvoering: er zal ook vaker om het bewijs gevraagd kunnen worden: hoeveel stuks, welk gewicht, welke eindbestemming, naar wie en waarom daar.
• Nieuwe fysieke stromen: er ontstaat ‘uitslag’ naar refurbishers, reparateurs, tweedehandsplatforms, outlets, kringloop/donatiepartners en textielrecyclers.

PPWR en ESPR komen samen in het magazijn

Over de PPWR heeft Logimerce.nl al meerdere keren gepubliceerd, bijvoorbeeld hier, hier en hier.  De PPWR gaat over verpakkingen en verpakkingsafval. De ESPR gaat over wat er in de doos zit: het product zelf.

De twee EU-regelingen komen wel samen in hetzelfde magazijn. Een retour gekomen jurk valt onder de PPWR als het gaat om de verzenddoos of de retourzak. En onder de ESPR als het gaat over de vraag wat er met die jurk gebeurt zodra die uit de retourzak gehaald is.

Fulfilment wordt daardoor hoe dan ook minder lineair: niet alleen basistaken zoals inslag, warehousing en verzenden, maar ook inspecteren, herstellen, opnieuw verpakken en opnieuw in omloop brengen. En alle administratie eromheen.

Reparatie en spare parts

Voor richtlijnen van de EU geldt vaak: de soep wordt niet zo heet gegeten. En er zijn honderdduizend uitzonderingen. Dat is maar goed ook, want er komt (in theorie) nog veel meer aan. Bijvoorbeeld: het recht op reparatie. Dat is een aanverwant EU-dossier. Deze Right to Repair-richtlijn moet vanaf 31 juli dit jaar in nationale regels worden ingepast. Het verplicht bepaalde fabrikanten tot reparatie binnen 'redelijke termijn' en tegen 'redelijke prijs'; ook toegang tot reserveonderdelen speelt daarin een rol.

Het laat zich raden wat dát voor webshops en fulfilmentbedrijven gaat betekenen.