Waarom kiest Colruyt ook voor waterstof?

Zelfs leverancier Scania ziet batterij-elektrisch als de belangrijkste route naar emissievrij transport. Toch neemt Colruyt twee nieuwe trucks met een waterstofcel in gebruik. 

Waterstof leek een paar jaar geleden een serieuze kandidaat voor de vrachtwagen van de toekomst. Inmiddels gaat de ontwikkeling van batterij-elektrische trucks snel en lijkt die techniek mainstream te worden. Ook Scania noemt batterij-elektrisch de belangrijkste route naar duurzaam transport.

Daarom valt het op als juist Scania toch twee waterstoftrucks aan Colruyt levert. De Belgische retailer gaat ze in de dagelijkse distributie inzetten. De logische vraag is dan: waarom gaat Colruyt waterstof gebruiken, als zelfs zijn truckleverancier vooral op batterijen inzet?

Combinatie

Een deel van het antwoord is te vinden in de configuratie. De nieuwe Colruyt-trucks worden dan wel ‘waterstoftrucks’ genoemd, maar in feite zijn het vrachtwagens die twee energiebronnen combineren. Ze hebben een batterij van 356 kWh én een brandstofcel, die onderweg uit waterstof elektriciteit opwekt. De waterstofvoorraad bedraagt 56 kilo en de opgegeven actieradius loopt op tot ongeveer 800 kilometer. 

Batterij eerst

Hoewel Scania nu dus een ‘waterstoftruck’ levert, is het bedrijf heel duidelijk over zijn voorkeur. De fabrikant beschouwt batterij-elektrische trucks als de meest schaalbare oplossing voor het grootste deel van het wegtransport. Bij de levering van de Colruyt-trucks herhaalde Scania dat de waterstofproef niets verandert aan zijn strategie voor verduurzaming, die gericht blijft op directe elektrificatie. Eerder formuleerde Fredrik Allard, hoofd e-mobility bij Scania, het nog iets stelliger: “Battery electric is what we see as the main track for all applications.”

Een belangrijk argument voor Scania’s batterijvoorkeur is de energie-efficiëntie: elektriciteit rechtstreeks in een batterij stoppen kost veel minder energie dan eerst ergens waterstof produceren, opslaan, transporteren en vervolgens in de truck weer omzetten in elektriciteit. Bij iedere stap gaat energie verloren. Scania schreef in 2021 al dat een waterstoftruck volgens hun berekeningen ongeveer driemaal zoveel hernieuwbare elektriciteit nodig had als een batterijtruck. Ook financieel verwacht Scania dat batterij-elektrisch gunstiger uitpakt. 

Voordelen van waterstof

Net als Scania erkent Colruyt dat batterij-elektrisch energetisch gunstiger is. Maar het vermoeden was altijd dat de lagere energie-efficiëntie van waterstof in zeer specifieke logistieke situaties gecompenseerd zou kunnen worden door een hogere inzetbaarheid.

Binnen het Europese R&D-project H2Haul, waarin sinds 2019 waterstoftrucks en bijbehorende tankinfrastructuur in de praktijk worden getest, legde R&D-engineer Stefanie Van Damme van Colruyt in 2022 al uit dat batterij-elektrisch energetisch efficiënter is en daarom moet worden gebruikt waar dat praktisch kan. Waterstof kon volgens haar flexibiliteit toevoegen door de grotere actieradius en de korte tanktijd. Ook zou waterstof interessant zijn in situaties waar een zware laadinfrastructuur moeilijk te realiseren is – iets dat inderdaad steeds vaker voorkomt. 

Beter te plannen

Een grotere actieradius gekoppeld aan weinig stilstand maakt de operationele inzetbaarheid zekerder. Voor planners en supermarktlogistiek is dat interessant. Een distributietruck rijdt niet noodzakelijk enorme afstanden achter elkaar, maar moet wel volgens een strakke planning winkels bevoorraden. Met een truck die bijna niet stilstaat om de energievoorraad aan te vullen, valt die planning beter te realiseren. 

Netcongestie

Ook koeling en oplaadmogelijkheden spelen bij de bedrijfszekerheid een rol. Bij batterijtrucks moet een retailer daarom niet alleen kijken naar het aantal  laadpalen, er moet ook voldoende vermogen  zijn om zware trucks snel te laden. Met één truck hoeft er geen probleem te zijn; een hele vloot vraagt om een forse netaansluiting, wat in tijden van netcongestie een issue kan zijn. Waterstof brengt de energie als brandstof naar de truck en vermindert daarmee op dat moment de directe piekvraag op het lokale elektriciteitsnet.

Soeverein

Er speelt bij Colruyt op de achtergrond ook iets wat voor een andere transporteur of retailer niet geldt. Colruyt beschikt namelijk over een min of meer ‘eigen’ energie-ecosysteem - iets dat past in Coluyts impliciete strategie om te streven naar soevereiniteit waar dat kan.

Colruyt Group heeft een belang van 30 procent in Virya Energy, dat investeert in onder meer hernieuwbare energie en groene waterstof. En DATS 24, een onderdeel van Virya, houdt zich daarnaast bezig met de ontwikkeling en het beheer van laad- en tankinfrastructuur. Samen met Virya werkt de groep aan waterstofstations op de logistieke locaties Dassenveld, Ollignies en Antwerpen. De benodigde vergunningen zijn inmiddels verkregen; volgens Colruyt moeten de stations eind 2027 operationeel zijn.

Op die manier kan de retailer - samen met Virya - nu al iets doen wat voor veel concullega’s alleen nog aan de horizon zichtbaar is: tegelijkertijd transportcapaciteit én de infrastructuur eromheen ontwikkelen. De lastige kip-ei problematiek die ertoe leidt dat niemand waterstoftrucks koopt omdat er geen tankstations zijn, terwijl niemand tankstations bouwt omdat er nauwelijks trucks rijden, wordt zo gedeeltelijk omzeild. Kortom: door het heft in handen te nemen, wordt Colruyt minder afhankelijk van de publieke waterstofinfrastructuur.

Zero-emissie

De levering van de twee waterstoftrucks betekent geenszins dat Colruyt ‘voor waterstof kiest’ en batterijen links laat liggen. Het bedrijf heeft juist flink in batterij-elektrisch geïnvesteerd. Alleen al in 2024 bestelde het twaalf elektrische Scania's. Volgens Michel Schoukens van de Colruyt Group was hun rijbereik namelijk groot genoeg om “zonder impact op de planning 100% elektrisch te leveren in centrumsteden”.

Colruyt kiest dus bewust voor meerdere opties naast elkaar. Daarvoor wil het bedrijf zowel batterij-elektrische als waterstof-elektrische trucks gebruiken. Het eigen vrachtvervoer moet in 2030 zero-emissie zijn. Voor 2035 legt het bedrijf de lat hoger: ook het goederenvervoer dat leveranciers en transportpartners voor Colruyt doen, moet emissievrij worden. Dat betekent niet dat Colruyt bepaalt hoe het wagenpark van die bedrijven eruit ziet. Wel zegt de groep hierover met leveranciers en vervoerders in gesprek te willen gaan en zijn kennis met hen te delen. 

Pragmatisch 

De twee nieuwe Scania's zijn dus geen indicatie voor een ‘strijd’ tussen de batterij en waterstof. Ze laten eerder zien dat Colruyt niet op één paard wil wedden. 

Ze laten vooral zien dat één bepaalde techniek niet in elke logistieke situatie voldoet. Batterij-elektrisch heeft inmiddels de beste papieren voor het grootste deel van het vrachtvervoer. Colruyt onderzoekt waar de grenzen liggen en of er binnen een intensieve logistieke operatie toch ritten en locaties overblijven waar een waterstoftank praktischer is dan een laadkabel. De richting is dus: batterij waar het kan, en waterstof waar het moet.