24/7 is een mythe

Duitsland discussieert over een ruimere zondagsopening van de fysieke detailhandel. Het opvallende is dat de webshopcollega’s vóór een versoepeling zijn.

In Duitsland laait de discussie over de zondagsopening van stenen winkels weer ‘ns op. Het begon met een voorstel om werknemers in bakkerijen zondags langer te laten werken, maar dat maakte al snel een breder dispuut over de Duitse openingstijden los: hoezo alleen bakkerijen? 

Pro en contra

Wie voor of tegen is, is voorspelbaar. Vakbonden en kerken zijn contra. Het publiek is genuanceerd. Detailhandelsverenigingen en Kamers van Koophandel zijn als vanouds pro.

De Duitse koepel van Kamers van Koophandel, de DIHK, stofte meteen de eeuwige vergelijking met internet af: webwinkeliers mogen ook op zondag verkopen, zelfs dag en nacht. Dus is het eerlijk dat niet alleen de bakkers, maar álle retailers op zondag open mogen zijn. De HDE, de Duitse retailvereniging, sloot zich daarbij aan met een vergelijkbaar argument.

Zelfverzekerd

Maar dat de webwinkeliers de stenen collega’s nu ook steunen in hun strijd voor ruimere openingstijden, is nieuw.

Tot ieders verrassing sprak de Bevh, de belangenvereniging van de Duitse e-commerce, zich uit voor een verruiming van de winkelsluitingswet. Starre regels passen volgens de vereniging niet meer bij de manier waarop consumenten leven en winkelen. Sterker nog, “de vereniging gaat er niet van uit dat een ruimere zondagsopenstelling een nadelig effect heeft op de onlinehandel.” De branche voelt zich kennelijk zo sterk, dat ze niet beschermd hoeft te worden tegen fysieke winkels.

Bestellen is nog niet hebben

Dat lijkt logisch. Een webshop is immers 24/7 open? Toch valt op die redenering het nodige af te dingen. De reguliere Duitse pakketmarkt rijdt op zondag namelijk niet rond - uitzonderingen daargelaten. Bij DHL Duitsland bijvoorbeeld, kan gekozen worden voor een bezorging tussen maandag en zaterdag. GLS houdt er zelfs op vrijdag al mee op.

De steun van de Bevh voor een ruimere zondagsopenstelling is daarom misschien minder verstandig dan de organisatie denkt. In vergelijking met de webshops krijgen de fysieke winkels er dan op zondag een groot concurrentievoordeel bij: de aankoop is meteen beschikbaar. In een stenen winkel is zondag gekocht ook zondag in huis. Online is dat meestal: maandag of dinsdag.

Mini-winkels

De Duitse discussie wordt bemoeilijkt door het verschijnsel smart stores. Dat zijn kleine, grotendeels geautomatiseerde supermarktjes zonder personeel. De klant opent de deur met een bankpas of app, scant zelf de artikelen en rekent digitaal af. 

De Hessische bestuursrechter beschouwt zulke locaties als een gewone winkel. Eind 2023 moesten de smart stores van Teo daarom op zon- en feestdagen dicht. Dat leidde tot veel onbegrip. Een sigaretten- of snoepautomaat mocht wel functioneren, maar een ruimte met een zelfscankassa niet. In 2024 werd de sluiting gecorrigeerd en werden ze, onder voorwaarden, op zon- en feestdagen weer geopend. In de huidige discussie wordt dat hier en daar juist weer ‘oneerlijk’ genoemd.

Nederland

In Nederland is het verschil tussen online en offline op zondag veel kleiner dan in Duitsland. De Winkeltijdenwet gaat formeel nog steeds uit van sluiting op zondag, maar gemeenten mogen winkels vrijstelling verlenen. Veel (grotere) winkels en supermarkten zijn intussen op zondag gewoon open. 

Opmerkelijk genoeg heeft de pakketmarkt die ontwikkeling niet gevolgd. De grote landelijke bezorgnetwerken bellen zondags niet bij de consument aan.

Niet op zondag

PostNL, DHL eCommerce en UPS bezorgen van maandag tot en met zaterdag. DPD doet dat ook, maar zaterdags alleen wanneer de verzender die service heeft gekozen. GLS stopt vrijdag; een zaterdagservice kan onder voorwaarden. GOFO/Cirro publiceert geen duidelijke lijst met bezorgdagen, maar de bij Sendcloud gepubliceerde voorwaarden noemen maandag tot en met vrijdag. Ook Trunkrs bezorgt alleen tussen maandag en vrijdag. 

De verzendpagina op een gemiddelde webshop bevestigt dat. De meeste Nederlandse webwinkels, zelfs de iets grotere, laten niet op zondag bezorgen. 

De echt grote jongens kunnen dat beter regelen: óf ze hebben op basis van hun enorme volume bijzondere afspraken met PostNL of DHL, óf ze hebben zoveel schaal en dekking dat een eigen, zevendaagse bezorgvloot rendabel wordt. De voorbeelden kent iedereen: bol, Coolblue, Albert Heijn, Picnic. Maar zelfs bij sommige grote shops geldt: niet voor ieder product of iedere postcode.

Chinese kans 

Omdat de grote last mile-bedrijven op zondag schitteren door afwezigheid, kunnen Chinese platforms dat als een kans zien.

Temu en Shein zijn al bezig om hun afhankelijkheid van de Nederlandse pakketnetwerken te verkleinen. Via partijen als GOFO en eigen bezorgers bouwt de Chinese e-commerce aan een onafhankelijker Europees logistiek systeem. Volgens Twinkle zal veel Chinees volume, dat nu nog via PostNL of DHL gaat, door GOFO worden bezorgd. Als zoiets uiteindelijk wél structureel zeven dagen per week gaat werken, kan dat een bedreiging opleveren voor zowel webshops als fysieke winkels.