Champignonbakje zoekt de weg terug

Kan een consumentenverpakking zich gedragen als een krat, een fust of een pallet? In België testen zes supermarktketens of champignonbakjes opnieuw gebruikt kunnen worden. 

Het interessante is dat concurrerende supermarktketens onderzoeken of er lokaal toch één gezamenlijk retour-, was- en dataproces tot stand kan komen. Want: wie haalt de ingeleverde bakjes op? Wie wast ze? Wie betaalt de extra handelingen? En komt de consument ze überhaupt terugbrengen?

Systeemtest

Een plastic champignonbakje verdwijnt thuis meestal in de afvalbak. In Mechelen testen Albert Heijn, Aldi, Carrefour, Colruyt, Delhaize en Lidl of dat patroon doorbroken kan worden. De klant betaalt 30 cent statiegeld en kan het lege bakje bij elke deelnemende winkel terugbrengen, ongeacht waar het is gekocht. Daarna volgt inzameling, industriële reiniging, kwaliteitscontrole en hergebruik bij de teler. Op die manier zou het bakje meerdere cycli kunnen meegaan.

De proef wordt aangestuurd door Flanders’ FOOD, VIL, Pack4Food en Universiteit Antwerpen. Onderzocht wordt het consumentengedrag, de businessmodellen, de logistieke scenario’s en de rolverdeling in de keten. 

PPWR

Net zoals de test met herbruikbare drinkbekers in Duitsland, waarover Logimerce.nl eerder berichtte, moet ook dit initiatief binnen een PPWR-context geplaatst worden. Meer precies: sommige single-use plastic verpakkingen voor voorverpakte groenten en fruit, onder 1,5 kilo, worden vanaf 2030 verboden.  

In Mechelen wordt daarop dus alvast voorgesorteerd. En dan niet alleen met een nieuwe verpakking, maar ook met een meting van het effect op de winkelvloer én op het logistieke proces erachter.

Waarom champignons?

Champignons worden lokaal geteeld, waardoor de terugweg naar de bron relatief kort en eenvoudig is. Ook zitten ze meestal in een standaardbakje, waardoor er verschillende supermarkten en telers mee kunnen doen. 

Nieuw bakje

Het nieuwe testbakje moet industriële reiniging overleven en digitaal traceerbaar zijn. Dat laatste gebeurt via QR-codes op basis van GS1-standaarden. Zo kan het systeem retourpercentages, verblijftijd, uitval en het aantal cycli meten. Zonder data weet namelijk niemand of hergebruik echt schaalbaar wordt.

Ook in Nederland?

Zou zo’n retourlogistieke test ook in Nederland kunnen, met Nederlandse champignonbakjes? In principe wel. Sterker nog: Nederland is er qua keten misschien wel beter geschikt voor. Nederland heeft namelijk veel volume. Volgens GroentenFruit Huis was Nederland in 2022 na Polen de tweede champignonproducent van Europa; ongeveer 40 procent van de oogst bleef in Nederland. Dat volume is groot genoeg om een pilot zinvol te maken, zeker in één regio. 

Ook qua verpakkingskennis is Nederland niet blanco. Verstappen Advanced Packaging ontwikkelde bijvoorbeeld al een nieuwe champignonverpakking voor Albert Heijn, waarbij de bekende blauwe bakjes plaatsmaakten voor transparante bakjes van 100 procent gerecyclede PET-flessen. Maar dat is nog steeds vooral op recycling gebaseerd, niet op hergebruiklogica. 

Pooling

De vraag is: kan een consumentenverpakking zich gedragen als een krat, een fust of een pallet? In B2B is pooling normaal. Maar het KIDV, het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken, wijst er niet voor niets op dat herbruikbare consumentenverpakkingen extra kosten met zich meebrengen. Kosten voor retourlogistiek, inspectie en reiniging. Ook rond thema’s als hygiëne, aansprakelijkheid en consumentengedrag bestaan volgens het KIDV nog vraagtekens.