Duitsland denkt aan statiegeld op voedselverpakkingen

Kunststof drinkbekers en andere voedselverpakkingen inleveren via een gewone statiegeldautomaat: in Duitsland wordt eraan gewerkt. Het klinkt circulair en slim. Volgens VerpakkingsManagement worden de PP-bekers niet vermalen tot grondstof maar na inzameling gereinigd. Het draait dus niet om recycling, maar om een logistiek proces dat tot hergebruik leidt. De uiteindelijke levensduur van zo’n beker zou dan 15 tot 20 ‘omlopen’ kunnen zijn.

In Berlijn draait trouwens al een vergelijkbare proef. Daar kunnen herbruikbare koffiebekers in REWE-supermarkten worden teruggebracht, via aangepaste statiegeldmachines van TOMRA. TOMRA zei daarover: haak vooral aan bij bestaand consumentengedrag, dan blijft de acceptatiedrempel laag.

PPWR

Het zijn niet zomaar proefballonnetjes. De context is dat de Europese verpakkingsverordening, de PPWR, in algemene zin vanaf 12 augustus 2026 effectief is. De verordening zet zwaar in op minder afval en meer hergebruik. Duitsland anticipeerde en loopt ook hiermee voorop: volgens het Duitse milieuministerie moeten restaurants, bistro’s en cafés al sinds januari 2023 bij ‘takeaway’ een herbruikbaar alternatief aanbieden. Dit Duitse proefproject komt dus zeker niet uit de lucht vallen; het is een praktische uitwerking van bestaande regelgeving.

Hergebruik is geen recycling

Logisch is dat men voor de inlever-wassen-hergebruikroute kiest, en niet voor recycling. Zowel Wageningen als de EU waren er al vrij helder over: een tray-to-tray recycling van voedselverpakkingen is lastig, omdat de materiaalmix vaak complex is en de contaminatie door voedselcontact risicovol is.

Nederland

Over ons land gesproken, hier gaan de ontwikkelingen niet zo hard. Wij zitten nog in het stadium dat we naar lege flesjes en blikjes zoeken, tussen het afval. De ILT meldde dat Verpact in 2024 op 77 procent inzameling van plastic flesjes zat, terwijl de wettelijke norm 90 procent is. Eind 2025 kwam het kabinet al met extra maatregelen omdat er nog steeds te weinig inleverpunten zijn, apparaten te vaak stuk zijn en de overlast in winkels en op straat te groot is.

Retourlogistiek

Het Duitse nieuws geeft ons wel iets om alvast over na te denken. Logistiek interessant is namelijk dat hergebruik geen afvalproces is, maar een retourproces. Zodra de verpakking van drinkbekers of kant-en-klaarmaaltijden 15 of 20 keer mee moet, is die verpakking geen verpakking meer, maar een integraal onderdeel van het product. Iets dat je moet volgen, sorteren, opslaan, wassen, controleren en opnieuw in de markt brengen.

Het gaat dus om de vraag of we in Nederland een retourketen kunnen bouwen voor diverse verpakkingssoorten. Onder het toekomstige regime van de PPWR is de winnaar niet de partij met de mooiste beker, maar de partij die retourstromen het best weet te organiseren. Als een mini-palletpoolingsysteem. Inclusief standaardisatie, tracking en waslogistiek.