Gedoe in Duitsland: wordt de PPWR verschoven naar 1 januari 2027?

Duitse retailers en leveranciers schuiven elkaar de hete aardappel toe. Wie is straks administratief én financieel verantwoordelijk voor het afval van miljoenen huismerkverpakkingen?

Definitie

De nieuwe Europese verpakkingswet, de PPWR, wordt op 12 augustus aanstaande van toepassing. Dat weten we al sinds begin 2025. Toch proberen Duitse retailers en hun huismerkproducenten de invoering alsnog uit te stellen.

Ze zijn het namelijk onderling niet eens over de vraag, wie voor de verwijderingskosten van de huismerkverpakkingen moet opdraaien. En dat komt dan weer, omdat de PPWR de begrippen ‘producent’, ‘fabrikant’ en ‘verantwoordelijke’ onscherp definieert en ook lijkt te conflicteren met de EPR-praktijk. Althans, volgens de Duitse retailers. Als het gebakkelei niet ophoudt, kan dat voor bepaalde huismerken zelfs tot een verkooprestrictie leiden. 

Geld

Ook dreigt er een financieel gat in het Duitse ‘duale systeem’. In dit systeem zitten de organisaties die namens retailers en producenten de inzameling en recycling van verpakkingsafval regelen. Als door de PPWR-onduidelijkheid ineens zou blijken dat een andere partij verantwoordelijk is, dan verschuiven ook de contracten, aangiftes en betalingen. Daarom zijn ze in Duitsland zo nerveus: het gaat niet alleen om regels op papier, maar ook om een enorme geldstroom.

Logo op verpakking

De betrokken ketenpartijen mogen dan ruzie maken, de Zentrale Stelle Verpackungsregister, de Duitse toezichthouder, is opvallend duidelijk: bij huismerken is de retailer verantwoordelijk. De ZSVR stelt dat de verantwoordelijkheid naar ‘de handel’ verschuift, en indien men zich daaraan onttrekt wacht er een distributieverbod. Onder de streep is het dus: wie zijn naam of merk op de verpakking zet, krijgt ook de administratieve en financiële verantwoordelijkheid. 

Eerdere poging

Er werd in Duitsland trouwens al eens eerder om uitstel gevraagd, in de zomer van 2025. Zeventien brancheorganisaties uit handel, verpakkingen en afvalbeheer wilden ook toen al een PPWR-verschuiving van 12 augustus naar 1 januari. Het argument toen: een systeemwissel midden in het boekjaar levert twee verschillende juridische en financiële stromen op.

Daarop lieten AHK debelux en ERP Recycling weten dat de Commissie uitstel niet toestaat, maar hooguit pragmatische oplossingen binnen het bestaande kader wil bekijken. Eurocommissaris Jessika Roswall erkende dat een PPWR-start midden in het boekjaar lastig is, maar wees erop dat dit in alle voorbereidende jaren nooit is aangekaart door de ketenpartijen. Oftewel: tijd genoeg gehad, nu niet meer zeuren. 

Buitenland kijkt mee

De Duitse milieuminister, Carsten Schneider, leek zijn ketenpartijen aanvankelijk te steunen. In Brussel zou hij zich, tot twee keer toe, hard hebben gemaakt voor een uitstel tot 1 januari 2027. 

Maar volgens Lebensmittel Zeitung krabbelt hij nu toch weer terug. Het is niet onwaarschijnlijk dat hij op de vingers is getikt door de Commissie. Andere landen kijken namelijk mee, en een precedentwerking zoals bij de CSRD (waarbij uitstel op afstel begon te lijken) is het laatste wat de EU wil.

Entreebewijs

Dat andere landen meekijken is logisch: onder de PPWR wordt de verpakking een soort entreebewijs voor de Europese markt. Per artikel moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is, welke verpakking wordt gebruikt, welke materialen erin zitten, of er een conformiteitsverklaring is, wat er met het afval gebeurt en in welke landen een EPR-registratie nodig is. Niet goed geregeld? Geen distributie.

Lobby

138 Food- en verpakkingsbedrijven, waaronder grote namen als Coca-Cola, McDonald’s en Kraft Heinz, probeerden via een expres gelekte brief ook al eens uitstel (afstel?) te ‘regelen’. Toen werden als bezwaren genoemd de PFAS-testmethoden, definities van single-use plastic en de kosten van het hergebruikssysteem.
Meer dan 160 milieu- en gezondheidsorganisaties riepen op om aan 12 augustus vast te houden. Ook een coalitie van bedrijven vroeg de Commissie om de discussie over de PPWR vooral níet te heropenen. 

Ondanks al het gerammel aan de poort, houdt Brussel de deur gesloten. De Europese Commissie noemt 12 augustus 2026 nog steeds de algemene toepassingsdatum. In maart publiceerde de EU nog aanvullende richtsnoeren en FAQ’s, om bedrijven te helpen bij de invoering.

Nederland

De Nederlandse brancheorganisaties zeggen vooral: wacht niet. En Verpact benadrukt dat in augustus de soep niet meteen zo heet gegeten wordt: tot 2029 worden de uitvoeringsregels stap voor stap aangescherpt. Thuiswinkel.org organiseert intussen workshops om op tijd ‘compliant’ te zijn.