Met Coldenhove verdwijnt een oer-Hollandse schakel uit de keten

Papierfabriek Coldenhove in Eerbeek is failliet. Een bedrijf waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1661. De fabriek maakte speciale papiersoorten en halffabricaten die in verpakkings- en textielketens werden gebruikt. Curator Bavo König onderzoekt een doorstart. Gelet op de bijzondere eigendomsverhoudingen van het bedrijf en de verbondenheid met het dorp, is het te hopen dat dit lukt.

Perfect storm

Helaas staat dit faillissement niet op zichzelf. De NOS schrijft dat in tien jaar tijd één op de vier Nederlandse papierfabrieken de deuren sloot. En ook voor Eerbeek is het geen unicum: drie jaar geleden ging papierfabriek De Hoop dicht, na 350 jaar. 

Een ‘perfect storm’ jaagt al enige tijd door de papier-, karton- en verpakkingsketen, waarin Coldenhove een schakeltje was. Aan de productiezijde: stijgende energieprijzen, congestie, strengere milieueisen, hogere transportprijzen en een tekort aan grondstoffen. Aan de vraagzijde: fluctuerende importtarieven, ketenafnemers die nog voorraadreserves hebben en een laag consumentenvertrouwen. En dan komt de EU ook nog eens langs, met haar kostenverhogende regels rond circulariteit en hergebruik.

Al eerder signaleerde de branchevereniging VNP een kwetsbaar speelveld; een gezonde bedrijfsvoering voor papier- en kartonbedrijven zou daardoor erg lastig worden.

Oorzaak faillissement

Ook het CNV wijst expliciet op het overvolle stroomnet, de vergunningstrajecten en de CO2-heffingen. Dat zou de concurrentiepositie ten opzichte van het buitenland hebben verslechterd, en een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn.

Dat lijkt wat kort door de bocht. Energieprijzen en regelgeving waren misschien wel de druppel, maar niet de oorzaak. Die was eerder structureel. Coldenhove draaide namelijk al minimaal twee jaar met verlies. RTL meldt op basis van de meest recente jaarrekening dat de fabriek in 2023 al een nettoverlies van 3,7 miljoen euro boekte, en in 2024 een verlies van 3,5 miljoen.

De door het CNV genoemde factoren, samen met instabiele handelstarieven en de verstoringen in de grondstoffenaanvoer, fungeerden dus vooral als versneller voor een misschien toch al onafwendbaar faillissement.

Ophoping voorraad in de keten

Interessant is dat er - als medeoorzaak - ook wordt gewezen op een krimpende marktvraag. Maar ook dat is een structureel probleem. De papier- en kartonindustrie had namelijk al vanaf 2023 erg te lijden onder het effect van destocking: klanten hadden in de voorgaande onrustjaren veel voorraad opgebouwd en gingen dat uiteraard eerst aanspreken, in plaats van opnieuw te bestellen. 

Cepi, de Europese papierbrancheorganisatie, noemt 2023 een jaar met een forse terugval door macro-economische druk en voorraadafbouw in de keten; ook de categorie ‘papier en karton voor industriële en speciale toepassingen’, de niche waarin Coldenhove actief was, daalde volgens Cepi met 12,2 procent. In 2024 kwam enig herstel, maar de productie bleef ver onder het niveau van vóór de coronaperiode.

Bijzonder eigendom

Coldenhove was jarenlang een lokaal familiebedrijf. In 2017 werd het onderdeel van het Amerikaanse Neenah/Mativ, een fabrikant van hoogwaardige papiersoorten. Eind 2024 kwam het bedrijf in handen van het Britse private-equityfonds Inspirit Capital. 

In juli 2025 ten slotte, werd Coldenhove doorverkocht aan een consortium van private investeerders: directie, management, personeel en plaatselijke aandeelhouders. Daarmee kwam Coldenhove weer “terug in Eerbeekse handen”. Nog geen jaar later volgde dus het faillissement.

Management buy-out

Bij de overname liet het consortium optekenen dat men instapte omdat er weinig vertrouwen was in de private-equityeigenaar. Directie en management zagen namelijk niet hoe de investeringsclub hun fabriek naar een hoger plan zou kunnen tillen, onder meer door het gebrek aan kennis van zaken.

Maar opvallend is wel dat de buy-out plaatsvond op een moment waarop de cijfers niet florissant waren, de sector al last had van vraaguitval en destocking en de markt als geheel steeds meer last kreeg van toenemende energiekosten en milieueisen.

Geschiedenis 

Eerbeek is al eeuwenlang een papier- en kartondorp. De reden daarvoor is dat er onder de Veluwe een oeroude waterbel zit met schoon water. Het komt boven de grond via talloze ‘sprengen’ en beken - vandaar de regionale dorpsnamen zoals Beekbergen, Eerbeek, Klarenbeek en Oosterbeek. 

Die beken werden gebruikt als energiebron (via watermolens), als productiemiddel en als afvoerkanaal voor restwater. Papierproductie is namelijk een proces van vezels uit pulp halen, heel vaak wassen, spoelen, persen en uiteindelijk (thermisch) verdampen.

Rond 1860 telde het dorp nog acht papierfabriekjes; na de Tweede Wereldoorlog maakten vijf Eerbeekse papierfabrieken gebruik van de beken. Namen als De Hoop, Coldenhove, Huiskamp, Sanders, Schut, Mayr-Melnhof en later DS Smith, Smurfit, Folding Boxboard en Smart Packaging Solutions vormen samen het industriële DNA van Eerbeek en Loenen. 

Coldenhove zelf gaat terug op een papiermolen uit 1661 aan de Eerbeekse c.q. Coldenhovense Beek. Op de site van Coldenhove valt te lezen dat men die plek koos vanwege de zuiverheid van het water.