De Tesla reed al bijna vanzelf; nu de trucks nog

Een zelfrijdende Tesla, het was groot nieuws deze week. Maar Nederland experimenteerde vijftien jaar geleden al met autonome vrachtwagens. Dat zo’n zelfrijdende truck nog steeds niet over onze snelwegen zoeft, zegt niets over techniek. Het laat vooral zien dat vergunningen en Europese versnippering ons in de weg zitten.

De Tesla uit het nieuws was juridisch en technisch overigens helemaal geen zelfrijdende auto. Het is een door de RDW toegelaten FSD Supervised-variant: een rijhulpsysteem dat menselijk toezicht vereist. Een bestuurder blijft verantwoordelijk en moet kunnen ingrijpen. 

Oud idee

Om het publiek voor het idee ‘warm te maken’ is het handig, zo’n Tesla. Maar een volledig zelfrijdende vrachtwagen zal economisch veel meer impact hebben. Ze zouden ’s nachts allerlei transporten kunnen verzorgen, terwijl wij slapen. Mede vanuit die invalshoek werkte TNO in 2010 al aan een systeem om onbemande trucks op de A15 te laten rijden. Alleen de voorste truck had een chauffeur, de andere vrachtwagens volgden met behulp van geavanceerde techniek. Doelstelling was het verminderen van de filedruk op de A15 en het terugdringen van de CO2-uitstoot. 

Konvooi

De trucks zouden dus ’s nachts in konvooi rijden, vanaf de Maasvlakte naar de distributiecentra rond Rotterdam. Maar van een echte praktijktest kwam het toen nog niet. Dat gebeurde pas in februari 2015: Scania en TLN demonstreerden toen het konvooirijden op de A28, bij Zwolle. Een jaar later maakte Nederland er goede sier mee. Truckfabrikanten uit heel Europa werden in het kader van de European Truck Platooning Challenge uitgenodigd om met deels autonoom rijdende konvooien naar Rotterdam te komen. 

Laatste ontwikkeling

En vorig jaar demonstreerden DAF en Rocsys een autonome elektrische truck die niet alleen zelf rijdt, maar ook zelfstandig kan laden. Het vond plaats op Maasvlakte II: autonoom goederenvervoer uitproberen werkt nu eenmaal het beste in een gecontroleerde omgeving, zoals een terminal of een bedrijventerrein. Ook TNO-partners in Europa wijzen erop dat zulke afgebakende zones de ideale opstap zijn naar een bredere inzet. 

Papierwerk 

Tussen 2010 en 2025 zit 15 jaar. In minder tijd heeft Tesla een semiautonome auto ontwikkeld, die van de RDW de weg op mag. In België (Leuven) heeft men nog minder tijd nodig gehad om een totaal onbemande bezorgkar de weg op te sturen.

De ontwikkelingsrem voor vrachtwagens zit dus niet in de software of andere techniek - die is er klaar voor. De wet en regelgeving is ons struikelblok. De RDW kan prototypes alleen onder strikte voorwaarden via een tijdelijke nationale, individuele typegoedkeuring de weg op helpen, en zelfs ‘Europa’ erkent dat de regelgeving te gefragmenteerd is. Voor testen op de openbare weg zijn uitzonderingen op nationale regels nodig, plus meerdere goedkeuringen in verschillende lidstaten. 

Stimulans

Brussel wil daarom zo snel mogelijk gaan werken met geharmoniseerde procedures voor de toelating van tests op de openbare weg. Ook stimuleert ze nieuwe toepassingen zoals hub-to-hub transport. 

Parallel daaraan is ook de European Connected and Autonomous Vehicle Alliance (ECAVA) opgetuigd. Die moet fabrikanten, techbedrijven en andere partijen bij elkaar brengen om de ontwikkeling van autonome voertuigen te versnellen. 

Nederland wil graag verder

Naar aanleiding van de Tesla-test heeft Nederland bij de EU aan de bel getrokken: we moeten door. Niet alleen Nederland, maar heel Europa. 

Nederland sluit ook bij de ECAVA-doelstellingen aan. Het ministerie van IenW heeft voor 2026 pilots met autonoom wegvervoer aangekondigd; één daarvan is gericht op goederenvervoer. Het allerbelangrijkste motief is nu het tekort aan chauffeurs; filedruk en het terugdringen van CO2 zijn naar de achtergrond verdrongen. 

Dat klinkt allemaal daadkrachtig, maar onder de streep zit het autonoom vrachtvervoer na 15 jaar nog steeds in de fase van verkennen en leren.