Een Zwitserse trein rijdt op tijd. Zelfs als er iets op het spoor ligt

Zonnepanelen tussen de rails: dat klink niet eens zo heel gek. In Zwitserland loopt een heuse praktijktest. Is dit de doorbraak voor duurzame spoorlogistiek?

Pv tussen de rails: een idee dat in 2022 al opdook. Sindsdien was het redelijk stil. Wel mocht Sun-Ways, de Zwitserse bedenker, zich verheugen in bergen kritiek - vooral van zelfbenoemde energiegoeroes. Zo zouden de onderhoudsvensters te kort zijn (de tijd die baanwerkers hebben tussen de dienstregeling door), vuil en ballast zijn een probleem, trillingen geven een risico en de businesscase is allerminst bewezen.  

Innovatieprijs

Opeens lijkt er toch een ontwikkeling te zijn: in het kanton Neuchâtel, in Zwitserland, ligt sinds april 2025 een echte proefstrook op een bereden spoortraject, en het Franse SNCF kijkt er de kunst af tot 2028. Ook onze eigen spoorwegbeheerder ProRail zou het experiment volgen.

Het meest hoopvolle levensteken komt echter niet uit de railwereld zelf, maar uit de energiesector. Sun-Ways is namelijk recent genomineerd voor de Zwitserse AEE Suisse-energieprijs. Het project wordt omschreven als een baanbrekende innovatie (what’s in a word). En: “Al maanden lang wordt het proeftraject dagelijks door dertig treinen bereden, zonder problemen.” Dat bewijst natuurlijk nog niet dat het idee schaalbaar is, maar wel dat het niet al na drie regenbuien van tafel is verdwenen. 

Groen licht

Even terug in de tijd. Jarenlang was dit zo’n typisch verhaal over energietransitie dat het goed doet op congressen en LinkedIn-posts, maar verdacht weinig ‘bewijs’ opleverde. Dat wantrouwen kwam niet uit de lucht vallen. De Zwitserse transportautoriteiten trapten in 2023 nog op de rem, juist omdat onderhoud en storingsrisico’s inderdaad onvoldoende waren onderbouwd. Pas na extra prototypes, tests en technische rapporten kwam in oktober 2024 groen licht voor een driejarige pilot. Sinds 2025 ligt er dan daadwerkelijk 100 meter spoor vol met 48 panelen, goed voor 18 kWp.

Twee varianten

Dat maakt ook het Franse enthousiasme begrijpelijker. SNCF is niet zomaar een belangstellende buurman, maar officieel partner. De Fransen gebruiken de periode tot 2028 om data te verzamelen over installatie, vervuiling, reflectie, spoorinspectie en vooral onderhoud. 

Overigens is de opgewekte stroom niet bedoeld voor de treinen zelf, maar voor levering aan het net. Voor de zekerheid test de SNCF intussen ook nog een alternatieve variant: SOLVEIG, een Frans systeem met panelen die ad hoc ergens op de rails gelegd kunnen worden, bijvoorbeeld als er ter plaatse noodstroom nodig is. 

Een kans geven

Eigenlijk was Sun-Ways niet de eerste, die op het idee kwam om spoortrajecten met pv’s vol te leggen. Het Italiaanse Greenrail en het Britse Bankset Energy experimenteerden er al eerder mee. 

De echte noviteit zit ‘m in een systematiek voor spoorlijnen, waar de treinen gewoon overheen mogen rijden. Innovatief en gedurfd, zolang het bewijs tot schaalbaarheid nog niet geleverd is. Sun-Ways blijft dan aangeschoten wild. Zelfs voor de International Union of Railways, die zegt dat de panelen last krijgen van microscheuren, dat er brandrisico is, extra reflectie en extra geluid. Op LinkedIn klinkt het regelmatig minder diplomatiek. “Dom idee”, schrijft bijvoorbeeld een energiedeskundige. 

Er zijn ook genuanceerde meningen. Zo schrijft een LinkedIn reageerder: “We moeten itereren”. Oftewel: geduld oefenen en ‘t een kans geven. ‘Want de allereerste auto’s waren een ramp, en als we alles meteen afschieten had ASML ook nooit bestaan.’

Logistieke toepassing

Tot nu toe heeft Sun-Ways overal een antwoord op - op papier. De SNCF onderzoekt precies die argumenten en antwoorden. Hoe dan ook is de techniek pas geloofwaardig als ze niet één demonstratietraject, maar jarenlange dienstregelingen, spooronderhoud en inspecties overleeft. 

Een toepassing voor de logistieke sector kan de kansen vergroten. In Zwitserland zijn traditioneel veel private spooraansluitingen op industrieterreinen en warehouses, en op fulfilmentbedrijven. In dat verband kijkt Sun-Ways naar een haalbaarheidsstudie voor 1.500 meter particulier industriespoor in Aigle. De kans van slagen is daar groter: de onderhoudsvensters zijn er beter te plannen, de snelheden lager.