Vliegveld, kazerne, datacenter... in Flevoland dreigt een infarct.

Deze week waarschuwde TenneT dat de congestiegrens is bereikt. Ingrijpende maatregelen zijn nodig om in Flevoland, Gelderland en Utrecht een aansluitstop te voorkomen. En in Flevoland dreigt een logistiek drama.

Als voorbeeld wijst de netbeheerder op het gevaar voor de woningbouw. Een bewust alarmerend voorbeeld, omdat dit aspect hoog op de politieke agenda staat. Maar onder die oppervlakte dreigt een serieus logistiek infarct. 

Veel projecten

De provincie Flevoland reageerde ‘geschrokken’ op de TenneT-waarschuwing. En dat is vreemd, als we bedenken dat diezelfde provincie de bouw van een megakazerne, een militair c.q. burgervliegveld én een uit de kluiten gewassen datacenter faciliteert. 

Tegelijkertijd wil de provincie het kustgebied van Lelystad opwaarderen tot een multimodale logistieke hotspot, een plek voor havengebonden industrie en logistiek. En dan is er ook nog het beloofde Oosterwold, een qua oppervlakte gigantisch paradijselijk woongebeuren tussen Almere en Zeewolde. Zeewolde wil er binnen vijf jaar starten met de bouw van 15.000 woningen, op ca. 2.500 hectare tussen de A27 en de A6. Enzovoort. De energie- en verkeer-slurpende projecten kunnen niet op. 

Verkeersbewegingen

Meer bedrijvigheid vraagt om meer medewerkers en dus ook om meer woningen. Veel Flevolanders verheugen zich op de ontwikkelingen, omdat ze weten dat bouwen een probleem is. De prijs van hun koopwoning gaat straks door het dak. Maar de keerzijde van zo’n bouwvertraging is dat al die nieuwe militairen, al dat luchthavenpersoneel en vooral al die vliegtoeristen dagelijks in en uit de polder moeten. En dat geldt ook voor al het bouwverkeer dat nodig is voor kazerne, vliegveld en Oosterwold. 

Wat die nieuwe kazerne betreft: door de verwachte 7.000 militairen en opleidingsplaatsen ligt een aanzienlijke toename van de verkeersbewegingen voor de hand. De gemeente Nijkerk denkt dat een groot deel van die mobiliteit via het Nijkerkerbruggetje zal gaan lopen; volgens de gemeente kan zoiets niet zonder maatregelen. Zeewolde wijst ook op extra druk op de A28 en op een mogelijke verstopping van het knooppunt Hoevelaken.

Het merkbare gevolg van de kazerne is: je krijgt niet alleen extra personenauto’s, maar ook pieken (wisselingen/diensten), zwaar militair transport en tijdens de bouwfase ook nog eens bevoorradingslogistiek.

Congestie

Voor de Nederlandse logistiek is Flevoland cruciaal. Van noord naar zuid, van oost naar west, we moeten erdoor of erlangs. Dus al ons transport, en al die nieuwe mensenmassa’s, moeten allemaal over de A6 en de A28. En dan maar zien dat er een afslag gepakt kan worden. Wie ‘s zomers wel eens naar Lowlands is geweest, weet ’t al: zelfs dan al staat er een file op de snelweg, en op de provinciale wegen die naar de logistieke parken bij Zeewolde en Almere leiden.

Maar dat is nog niet alles. Naast de verkeerscongestie dreigt er dus ook nog een netcongestie. TenneT waarschuwde dus alvast, bij wijze van service. 

Datacenter

Eerst even dat eerder genoemde datacenter. De afgelopen week was het voorpaginanieuws. Op het bedrijventerrein Flevokust Haven komt een datacenter dat volgens de provincie en de gemeente Lelystad gepaard gaat met een investering van 1,5 miljard euro. Dat geld zou dan direct gaan naar ‘bouw, banen en infrastructuur’. En als het datacenter er dan eenmaal draait, wordt het pas echt interessant, denken de gemeente en de provincie. Klanten van het datacenter gaan dan vast wel in Flevoland investeren, is de gedachte. De totale investering in de regio (inclusief die klantinvesteringen) wordt geschat op €7,5 miljard. Het lijkt op een rekensom zoals bij de Floriade, en we kennen daarvan intussen de nacalculatie.

De energieproblematiek zat kennelijk in een bijlage van die rekensom. Volgens sommige deskundigen gaat het datacenter namelijk meer stroom verbruiken dan heel Lelystad. Volgens andere deskundigen valt dat wel mee en volgens weer andere deskundigen zijn er ‘olifantenpaadjes’ te bedenken. Zoals: het datacenter komt pal naast een hoogspanningsstation van TenneT en een grote gascentrale. Er kan dus wel even een kabeltje getrokken worden - het hoofdnet heeft er dan geen last van, is de redenatie. Vergeten wordt: wat naar het datacenter gaat (zelfs al zet je ’m bovenop die gascentrale), kan niet naar andere bedrijven of huishoudens. En ook niet naar de kazerne of naar het vliegveld. Dus óf er wordt capaciteit bijgemaakt, óf iedereen komt in de wachtstand.

Kazerne

De kazerne zal ook niet energieneutraal zijn. Een kazerne van deze schaal (653 ha bedrijvigheid) betekent een forse extra elektriciteitsvraag (gebouwen, werkplaatsen, ICT, laadinfra, verlichting, etc.). De kazerne zal dus een flinke hap nemen uit de netcapaciteit. In de onderzoeken rond de kazerne-locaties wordt expliciet genoemd dat er (dreigende) transportschaarste/netcongestie is en dat voorlopig geen transportcapaciteit beschikbaar is, in afwachting van congestiemanagement.

Vliegveld

Tot slot het vliegveld. Het volgende kabinet zal besluiten over de daadwerkelijke openstelling voor vakantievluchten, ‘gebaseerd op 10.000 vliegtuigbewegingen’. Zo’n vliegveld is een enorme energieverbuiker, zeker indien de locatie gedeeld wordt met militaire vluchten.

Rond het vliegveld zijn intussen al enorme logistieke dozen gebouwd, en de verwachting is dat dit bouwen na de openstelling toeneemt. Alles bij elkaar is het een enorm logistiek gebied, dat ook om energievoorrang vecht.

Prioriteiten

De bottom line is: Flevoland is voor logistiek Nederland onmisbaar. Zonder stevige afspraken over netverzwaring en/of lokale opwek, opslag en energiemanagement lopen transporteurs, verladers, warehouses en hun klanten het risico dat de plannen voor een infarct zorgen.

Het doen en laten van gemeenten en provincie stelt niet gerust. Het lijkt alsof er geen regie is, alsof er geen prioriteiten zijn. Vanuit het oogpunt van logistiek is dat: eerst de congestie op A6 en A28 voorkomen, alle toegangspoorten tot de polder verbreden, en het energienetwerk aanpakken. Het fundament dus. Pas daarna mag gedacht worden aan de inrichting van het ‘huis Flevoland’.