Een recall? Werd alles maar online verkocht, dat zou wel zo gemakkelijk zijn.

De afgelopen weken was er veel onrust over vervuilde babyvoeding. Nestlé, een van de verantwoordelijke producenten, zou een rommeltje gemaakt hebben van het terugroepproces. 

In Nestlé’s babyvoeding (poedermelk) zit mogelijk cereulide: een toxine dat kan ontstaan door de Bacillus cereus. De grondstof waarin de toxine ‘meelift’ wordt volgens Franse autoriteiten geleverd door een Chinees bedrijf, dat talloze afnemers heeft in bijna 60 landen. Niet alleen Nestlé is dus betrokken. Ook Lactalis en Danone haalden uit voorzorg hun babyvoeding al uit de winkels.

Twijfel bij ouders wegnemen

Bij baby’s kan de toxine een voedselvergiftiging veroorzaken. Nu krijgen kinderen in de winter sowieso eerder buikkrampjes. De ouders denken daardoor niet meteen aan hun babyvoeding. Het zou voor de fabrikanten dus een reden temeer moeten zijn, om te melden dat er met de voeding iets mis kan zijn.

Maar dat gebeurde kennelijk niet. Althans, niet snel genoeg en ook niet luid en duidelijk. En inderdaad kan ook de redactie van Logimerce.nl bevestigen dat de corporate website van Nestlé Nederland pas vandaag relevante informatie laat zien.

Strafrechtelijk onderzoek

In Frankrijk diende de onafhankelijke consumentenorganisatie Foodwatch International een strafklacht in, samen met acht getroffen gezinnen. Foodwatch vindt dat de fabrikanten tekort zijn geschoten door te laat - en te onvolledig - te waarschuwen voor gezondheidsrisico's. Volgens Reuters gaat het verwijt over vertraagde waarschuwingen en ‘stille’ terugtrekkingen. “We willen ook genoegdoening voor de ouders, die van het kastje naar de muur zijn gestuurd", zegt Nicole van Gemert, directeur van Foodwatch Nederland.

Los van de actie van Foodwatch, doet de Franse justitie ook zelf een strafrechtelijk onderzoek naar de dood van twee Franse baby’s. Er wordt bekeken of er een verband is met poedermelk. De Franse autoriteiten benadrukken dat een causaal verband nog niet is vastgesteld, maar nemen e.e.a. serieus genoeg voor onderzoek.

Tijdlijn communicatie

De onrust heeft zich inmiddels verplaats van oorzaak naar communicatie. Meer specifiek: naar de tijdlijn daarvan.

De besmetting zou voor het eerst aan het licht gekomen zijn in de Nestlé-fabriek in Nunspeet, schrijft De Stentor. Nestlé detecteerde de besmetting in een partij babymelk, die vanaf 19 november zou worden verspreid over Europa. Let wel: Nunspeet was dus niet de oorzaak, maar de locatie waar het ‘t eerste werd ontdekt. Nestlé heeft dit gegeven op 9 december bij de NVWA gemeld en op 12 december zou er een eerste Nestle-waarschuwing geweest zijn om bepaalde blikken poedermelk niet meer te gebruiken.

De NVWA schijft daar zelf over: “Halverwege december is de NVWA door een producent van zuigelingenvoeding geïnformeerd over een verontreiniging met cereulide in een lijn van producten die niet in Nederland in de handel waren gebracht. De NVWA heeft traceringgegevens opgevraagd en die met de landen waar de producten werden verkocht gedeeld.”

Verder schrijft de NVWA: “Op 5 januari is uit aanvullend onderzoek van de producent gebleken dat het probleem ontstaan is door een grondstof. Deze melding betrof ook zuigelingenvoeding die in Nederland verkocht werd. Daarop zijn deze producten door de producent uit de handel genomen en heeft de producent een terugroepactie gestart.” Volgens de internationale nieuwsdienst Reuters ging het om de grootste terugroepactie uit de geschiedenis van Nestlé.

Batchnummers

Niet in Nederland, wel in Nederland. Ondubbelzinnig is anders. Voor Nederlandse consumenten telt uiteindelijk maar één praktische vraag: heb ik een verkeerd blik in huis, ja of nee? Dat is precies waar batchnummers en terugroepwaarschuwingen voor zijn. De NVWA schrijft op haar website dat ouders inderdaad via het batchnummer kunnen nagaan of hun babyvoeding onder de waarschuwing valt. Niet handig is het dan, dat de NVWA dat batchnummer op haar websitepagina ‘verstopt’ achter een extra doorkliklink.

Global sourcing meets recall-werkelijkheid

Dit dossier escaleerde vooral omdat de vervuilde grondstof niet één leverancier, één fabriek of één land bleek te raken, maar door een hele keten is ‘meegelift’ naar meerdere merken en landen. Volgens het Oostenrijkse voedselagentschap zijn op die manier maar liefst 800 producten van Nestlé betrokken, afkomstig uit minstens tien fabrieken. De Franse krant Le Monde noemt naast Nederland nog Frankrijk, Spanje, Zwitserland en Duitsland.

Logistiek gezien is dit het klassieke risico van een toeleveringsconcentratie: één (te) grote grondstofleverancier met veel afnemers. Als we dan ook nog bedenken dat een toelevering van grondstof - of een uitlevering van kant-en-klare merkproducten - lang onderweg kan zijn (containerschepen), stelt dat hoge eisen aan end-to-end traceerbaarheid op ingrediëntniveau. Het gaat dan niet alleen om ‘welke fabriek’, maar ‘welke grondstof is in welke base powder gegaan, en via welke DC’s naar welke kanalen'.

Theoretisch heeft ‘online’ dan een groot voordeel: door het combineren van batchdata, orderdata en klantendata kan er heel gericht gewaarschuwd worden.