“Het is ons streven om een galactische beschaving te zijn.”

Musk bouwt de grootste fabriek ter wereld: Terafab. Maar is het ook het grootste logistieke gebouw?

De Texaanse gouverneur liet op 6 augustus weten dat SpaceX een ‘verticaal geïntegreerde halfgeleiderfabriek’ in Grimes County neerzet. Het gebouw gaat Terafab heten en wordt 100 miljoen vierkante voet groot - meer dan negen miljoen vierkante meter. Dat is zo’n 1.300 voetbalvelden. Het complex gaat ongeveer vier kilometer lang worden. De bouw start binnen enkele maanden.

In een Trumpiaans idioom wordt Terafab op de eigen site omschreven als de grootste chipfabriek ter wereld. “Built for earth and orbit.” Want: “We aspire to be a galactic civilization.”

Samenwerking

Terafab is een joint venture van Tesla, SpaceX en xAI (onderdeel van SpaceX). Intel heeft zich als chiptechnologie- en productiepartner aangesloten.

Volgens Jordan Buss, senior directeur ‘milieu, gezondheid, veiligheid en medische zorg’ bij SpaceX, is het project "strategisch van vitaal belang voor de VS en voor de westerse beschaving".

Wat wordt er gemaakt?

In de fabriek worden advanced logic & memory chips geproduceerd en getest. Musk zei dat de fabriek de wereldwijde aanvoer van halfgeleiderchips enorm kan vergroten. Die chips zouden cruciaal zijn voor zowel de AI-datacenters die SpaceX in een baan om de aarde wil zetten, als voor Tesla's uitrol van autonome robotaxi’s en humanoïde Optimus-robots. Via Tesla zegt hij ook dat de robots en AI-satellieten meer chips vragen dan alle gezamenlijke chipproducenten nu - en volgens Tesla zelfs in 2030 - kunnen leveren.

Volgens Bright.nl spreekt Tesla over meer dan één terawatt aan rekenkracht per jaar. Een absurde hoeveelheid, zegt Bright.nl, "want alle datacenters ter wereld samen verbruiken nu slechts een fractie daarvan".

Gigantische intralogistieke machine 

Terafab gaat in één complex chipfabricage, geheugenproductie, advanced packaging en testing samenbrengen. Dat gebeurt normaal gesproken op verschillende locaties. De chipproductie kent namelijk verschillende stappen, die fysiek en organisatorisch van elkaar gescheiden zijn. De Semiconductor Industry Association beschrijft die keten zelfs expliciet als gespecialiseerd, complex en geografisch verspreid. 

Door alles op één locatie samen te brengen, zal Terafab de doorlooptijd tussen de verschillende productiestappen verkorten. Ook kan, in theorie, de ecologische voetstap verkleind worden: minder transport over lange afstanden. Musk probeert dus een deel van de externe supply chain om te bouwen tot één enorm intern logistiek systeem.

Niet iedereen blij

De deal tussen de staat Texas en het consortium achter Terafab roept weerstand op bij de lokale bevolking. Dat past overigens in een trend: steeds vaker verzetten Amerikanen zich tegen datacenters en andere grote AI-infrastructuurprojecten die in hun achtertuinen opduiken. 

Dat geldt ook voor de inwoners van Grimes County. Zij ondertekenden een petitie waarin werd opgeroepen tot strengere regelgeving en meer controle. Ook het feit dat ‘dergelijke projecten’ (Terafab dus) subsidie ontvangen, steekt: “Wanneer een bedrijf Grimes County vraagt om belastingverlagingen, subsidies, herinvesteringszones of andere publieke voordelen, heeft de county onderhandelingsmacht”, stelt de petitie. 

Respectloos 

Veel bewoners hadden bezwaar tegen wat zij beschreven als een gebrek aan transparantie. Marie Egyed, lid van een lokale bewonersorganisatie, vertelde aan Business Insider dat de inwoners van Grimes County nota bene zelf hun informatie moesten verzamelen uit mediaberichten, agenda's van openbare vergaderingen en publieke verklaringen. “Veel belangrijke vragen blijven onbeantwoord, waaronder de exacte omvang van het project, de waterbehoefte, stroomvereisten, verkeersimpact en milieubescherming”, zei Egyed. “Dit is respectloos tegenover de mensen die in die zone wonen en in dit hele district.” 

Onhandige communicatie

Hoe het Greater Brazos Partnership (een betrokken regionale ontwikkelingsmaatschappij) naar de bevolking communiceerde, hielp niet. “Het Partnership is de staat dankbaar voor haar leiderschap bij het bevorderen van de investering", zei Tom Johnson, CEO van het Partnership. Maar ook: "De regio staat klaar om de arbeidskracht en infrastructuur te leveren die voor een project van deze omvang nodig zijn.” Het weerspiegelt een opmerkelijk wereldbeeld, dat doet denken aan de oudkoloniale bewoordingen waarmee men vroeger een wingewest omschreef.

Een paar maanden eerder gebruikte Johnson ook al plastische bewoordingen. Letterlijk zei hij toen: “Over een periode van tien jaar verwachten we bijna 1 miljard dollar aan inkomsten rechtstreeks in de regionale beroepsbevolking te zullen pompen”.

Wat is het grootste logistieke gebouw ter wereld?

Terafab wordt ongeveer 9,3 miljoen m² groot. Reuters bevestigt die omvang. Toch is enige voorzichtigheid nodig. Terafab wordt als ‘één gigantisch gebouw’ omschreven, maar de gepubliceerde afbeeldingen laten eigenlijk vier enorme bouwdelen zien. Die 9,3 miljoen m² productieruimte hoeft dus niet per se één ononderbroken gebouw te zijn.

Sowieso wordt het nog steeds niet het allergrootste gebouw op aarde. Het oorspronkelijke plan voor The Line, een lineaire stad in de woestijn van Saudi-Arabië, is veel groter: 170 kilometer lang, 200 meter breed en ongeveer 500 meter hoog. Maar inmiddels wordt er niet meer gebouwd volgens het oorspronkelijk geplande tempo en schaal. De eigen site gebruikt dan ook voorzichtige taal: The Line ontwikkelt zich volgens een “phased, demand-led approach”.

The Line - Credit NEOM PR Newswire

Er was in Saudi-Arabië trouwens nog een andere kandidaat voor de titel ‘grootste gebouw’: The Mukaab, een kubus van 400×400×400 meter in Riyad en volgens de projectorganisatie goed voor meer dan 2 miljoen m² vloeroppervlak. De bouw daarvan is echter begin 2026 opgeschort.

Mukaab - Credit Wikimedia Commons -Salman Al-Mazini  CC0

Het grootste gebouw dat voor logistiek is ontworpen, is het ATL Logistics Centre in Hongkong. Het heeft een vloeroppervlak van ca. 866.000 m², waarvan 552.000 m² verhuurbaar. Goodman DP World, de huidige eigenaar, noemt ATL nog steeds “the world's largest logistics building”. Echte hardcore logistiek: opslag, distributie, containeroverslag en freight forwarding, pal aan de Kwai Chung Container Terminals. Vrachtwagens rijden via enorme spiraalvormige hellingbanen rechtstreeks naar de verschillende verdiepingen. In het gebouw ligt zelfs 26,84 kilometer interne rijweg en er is plaats voor 2.609 containertrucks. 

ATL Logistics Centre - Credit Wikimedia Commons -Pp0912-CC BY-SA 4.0

Het grappige is dat ATL al uit 1994 dateert. Het recordgebouw van de moderne logistiek blijkt dus geen Amazon-fulfilmentcenter of recent Chinees megawarehouse, maar een ruim dertig jaar oud distributiegebouw in Hongkong.