Healthy Fridge op weg naar 1500 locaties. Versautomaten, in allerlei soorten, overspoelen de markt. Kans of bedreiging?

Gekoelde versautomaten zijn aan een stille opmars bezig. Vooral in Oost-Nederland is deze trend zichtbaar. Op de meest onverwachte plekken zijn landbouwproducten te koop, 24/7. Maar ook in kantoren kan men steeds vaker aan een verse, gezonde snack komen. 

Healthy Fridge (Den Bosch) is een jonge exploitant van gekoelde, ‘slimme’ versautomaten. De missie: op elk moment een vers en gezond tussendoortje, als alternatief voor bewerkte fabriekssnacks. Sinds de oprichting in 2020 is het bedrijf aan een uiterst succesvolle opmars bezig. Er staan al ruim 100 snackautomaten in ziekenhuizen, kantoren en scholen.

De nieuwe horizon is 1500 automaten. Dankzij een recente investeringsronde (€1 miljoen groeikapitaal) komt dat aantal in zicht. 

Replenishment 

Een Healthy Fridge is meer dan een slimme koelkast. In vakjargon: het is een gekoelde vending’oplossing’. Een concept. De koelkast zelf is state of the art, met een contactloze betaalmodule en data-uitwisseling over het gebruik. De snacks (salades, soepen, wraps) worden in eigen beheer vers bereid, op dagelijkse basis. Ook de logistiek - de nachtelijke bevoorrading van de automaten - is in eigen handen.

Niet elke automaat heeft dezelfde inhoud: doordat de machines hun verkoopdata real time doorgeven, kan per locatie gemonitord worden wat de voorkeur van de klanten is. Deze data worden vervolgens snel gedeeld met de leveranciers, zodat er op basis van locatiebehoefte geproduceerd kan worden: just in time en precies genoeg.

Logistiek

De bevoorradingslogistiek is niettemin een kostbare aangelegenheid. Het gaat immers om relatief kleine volumes, naar locaties die ook nog eens ver uit elkaar liggen. 

Daarnaast speelt het volgende: een winkel kan, zodra een schap leeg raakt, de voorraad meteen bijvullen. Met een vendingmachine kan dat uiteraard niet. De automaat staat op een ‘vreemde’ locatie (in een kantoorhal bijvoorbeeld) en bovendien moeten de snacks supervers zijn. De consequentie is dan dat elk leeg gekomen ‘vakje‘ in de automaat meteen verliesgevend is.

Het sterven naar 1500 locaties heeft dus ook een logistiek-strategisch belang. Het gaat niet alleen om marktaandeel, maar ook om de vermeerdering van het aantal leveringstops. Hoe meer locaties (vooral dicht bij elkaar), hoe lonender het wordt om de bevoorrading frequenter te doen, desnoods meerdere keren op dezelfde dag. 

Vendingmarkt

Healthy Fridge opereert op de markt voor geconditioneerde vendingmachines voor food. Dit is een relatief nieuwe markt (door technologie gedreven) die gekenmerkt wordt door een veelheid aan automatensoorten en een enorme diversiteit qua locatie en doelgroep. Het kan bijvoorbeeld gaan om kantoorautomaten zoals van Healthy Fridge, maar ook om een volledig geautomatiseerde hotelcatering, om kleine onbemande winkels in steden of op luchthavens of om ‘boerenautomaten’ op het platteland.

Volgens de Europese branchekoepel van automatenexploitanten (EVA), groeit die markt snel. De Europese markt voor ‘slimme koelkasten’, zoals die van Healthy Fridge, zelfs met 95% sinds de laatste EVA-peiling.

Buitenland

In het verre oosten, Frankrijk en Duitsland zijn vendingmachines geen niche meer. Het is daar intussen al een serieuze ‘verstoring’ van de traditionele retail. 

De Duitse machines zijn iets om in de gaten te houden. Hun invloed op de Nederlandse markt lijkt steeds groter te worden. We kennen deze vendingmachines vooral als ‘Hofautomat’, een machine die bij een boerderij hoort. Vaak staan ze op een kruispunt van landweggetjes, naast elkaar opgesteld in een opengezaagde zeecontainer. De ene automaat geeft dan verse eieren, de andere warm brood, een derde bevroren vlees of gekoelde groenten. 

De exacte Duitse marktomvang is lastig te reconstrueren, omdat er geen landelijke, uniforme telling bestaat. Wel meldde een belangrijke speler in dit veld, Regiomat, dat zij per medio 2022 “meer dan 5.000 geïnstalleerde automaten” had. Let wel: dat gaat dan om één merk/type, dus niet om de totale markt. 

De totale Duitse vendingmarkt (dus alle soorten foodautomaten, inclusief softdrinks) zou in 2024 rond de 621.000 machines tellen. De Europese markt voor alle soorten verkoopautomaten werd in 2024 gewaardeerd op 22 miljard dollar.

Nederland

In Nederland loopt de ontwikkeling achter op die van Duitsland. Maar de inhaalslag is gaande. Wie in Oost-Nederland door het platteland rijdt kan zo maar, in the middle of nowhere, een hypermoderne ‘aspergewall’ tegenkomen. Of een melktappunt. Een bakkerij in Oldebroek besloot een broodmachine neer te zetten. Kennelijk beantwoordt ook dat aan een behoefte.

Opvallend is vooral opkomst van een technologie die bestaat uit de combinatie van een slimme app, een gecodeerd deurslot en een facturatieprogramma. Deze technologie maakt in een handomdraai van elk leeg pand, van elke stacaravan of van elk leeg klaslokaal een onbemande winkel. Een innovatief voorbeeld daarvan is het Pantry-concept in Wilp. Dit soort ontwikkelingen laat ook zien, dat een dergelijk concept en de Healthy Fridge-automaten erg dicht bij elkaar liggen. Het kan uitwisselbaar worden.

Intussen doet ook de non-food haar intrede. Auto-onderdelen, panty’s, boeken, bedenk het maar. Voor alles wat in een automaat past, zal een publiek zijn. 

En dan is er dus ‘opeens’ het succesverhaal van Healthy Fridge. Het is niet zo moeilijk om te voorspellen wat de reactie van de traditionele retail zal zijn: over een paar jaar staat voor elke supermarkt een vendingmachine. Diverse supermarkten (AH, Tegut) experimenteren al met geautomatiseerde, onbemande minimarktjes. Ook het experiment van Aldi in Utrecht ligt nog vers in ons geheugen. Het is duidelijk: deze ontwikkeling kan en zal de traditionele retail niet over haar kant laten gaan. En de logistieke sector? Daarvoor ontstaat ‘en passant’ een geheel nieuwe kans.